Мэдээлэл

Намтар

1961-1967 онд Увс аймгийн Баруунтуруун сумын 10 жилийн бүрэн дунд сургууль;

1967-1971 онд УБДС-ийн монгол хэл уран зохиолын багш;

1984-1986 онд Унгарын ШУА-ын аспирантурыг төгссөн.

Ажлын туршлага:

1971-1983 онд УБДС-ийн Монгол хэлний тэнхимд багш;

1987-1996 онд мөн тэнхимийн эрхлэгч;

1996-2014 онд МУБИС-ийн МоСС-ийн захирал;

2014-2022 онд МУБИС-ийн Монгол судлалын төвийн эрхлэгч;

2023 оноос МУБИС-ийн Монгол судлалын хүрээлэнгийн зөвлөх профессороор ажиллаж байна.

2004 оноос Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөлийн гишүүнээр ажиллаж байна.

Эрдмийн зэрэг, цол:

1986 оны 5 сарын 30-нд Унгарын ШУА-д доктор (Sc.D), профессор Дьёрдь Карагийн удирдлагаар “ОЦМХ-ний үйл үг залгаврын аргаар бүтэх ёс” сэдвээр доктор (Ph.D);

1998 оны 2 сард ШУА-ийн ХЗХ-д доктор (Sc.D), профессор Д.Отгонсүрэнгийн удирдлагаар “ОЦМХ-ний хэл зүйн үгийн тогтолцоо” сэдвээр Хэл шинжлэлийн шинжлэх ухааны доктор (Sc.D)-ын зэрэг хамгаалсан.

1990 онд дэд профессор;

1998 онд профессор;

2011 онд БНХАУ-ӨМБИС-ийн хүндэт профессор цолыг тус тус хүртсэн.

Шагнал, урамшуулал:

1999 онд Шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан;

2000 оны 08 дугаар сарын 26-нд Монгол Улсын Гавьяат багш цол;

2009 онд Английн Кембриж дэх Дэлхийн намтар судлалын төвөөс “Дэлхийн тэргүүлэх сурган хүмүүжүүлэгч” цол тэмдэг;

2016 оны 12 дугаар сарын 26-нд Монгол Улсын Ардын багш цол;

2021 оны 07 дугаар сарын 30-нд Унгарын Төрийн дээд “Хүлэг баатрын загалмай” одонгоор шагнуулсан.

Урилгын профессороор ажилласан байдал:

1983-1987 онд Унгарын Будапештийн Их сургуульд урилгын багш;

2004-2006 онд Бээжингийн Төвийн үндэстний их сургууль;

2011 онд БНХАУ-Ланжуугийн Баруун хойдын үндэстний их сургууль;

2012 онд ОХУ-ын Буриадын их сургуульд уригдан ажиллаж байсан.

Судалгааны чиглэл:

Монгол хэл шинжлэлийн үг зүй, үг бүтэх ёс, үгийн гарал судлалын чиглэлээр судалгаа хийдэг.

Бүтээлийн жагсаалт

Ном, сурах бичиг, гарын авлага, зөвлөмж:

Өнөрбаян, Ц. (1973). Монгол хэлний үг бүтэх ёс. Гарын авлага. УДТДТМБ-ын хорооны хэвлэл. Уб., 30 тал.

Өнөрбаян, Ц. нар. (1973). Орос-Монгол нэр томьёоны толь. Хамтын бүтээл. УДТДТМБ-ын хорооны хэвлэл. Уб., 50 тал.

Өнөрбаян, Ц., Бямбасан, П. (1978-1979). Монгол хэлний хичээл. Гадаадынханд зориулав. "Монголия" сэтгүүл.

Өнөрбаян, Ц. (1981). Орчин цагийн монгол хэлний үйл үгийн төлөв, захирах хүсэх төлөв. Гарын авлага. УДТДТМБ-ын хорооны хэвлэл. Уб., 25 тал.

Бямбасүрэн, Б., Жанчивдорж, Ц., Өнөрбаян, Ц. (1986). Монгол хэл. ЕБС-ийн 6-р ангид үзнэ. Уб. 220 тал.

Бямбасан, П., Өнөрбаян, Ц., Пүрэв-Очир, Б., Санжаа, Ж., Жанчивдорж, Ц. (1987). Орчин цагийн монгол хэлний үг зүйн байгуулалт. (Үйл үгийн тогтолцоо номын Үйл үг бүтэх ёс, Үйл үгийн төгсгөх нөхцөл, Үйл үгийн биеэр төгсгөх нөхцөлүүд хэсэг). Уб., Улсын хэвлэлийн газар. 195 тал.

Өнөрбаян, Ц. (1990). Монгол хэл. ЕБС-ийн 6-р ангид үзнэ. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Пүрэв-Очир, Б. (1991). Монгол хэлний судлалын онол-практикийн зарим асуудал. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Барайшир, Ш., Шарав, С., Пүрэв-Очир, Б., Санжаа, Ж., Бямбасүрэн, Б., Төмөрцэрэн, Ш., Ганболд, З., Дашцэдэн, Т.,  Чоймаа, Ш., Буянтогтох, Г., Найданжав, Г. (1992). Монгол бичгийн товч толь. Эрхлэн найруулж, хянан тохиолдуулсан Ш.Чоймаа, Ц.Өнөрбаян. Уб. 435 тал.

Өнөрбаян, Ц. (1994). Орчин цагийн монгол хэлний үг зүй. Уб., Есөн-Эрдэнэ. 226 тал.

Өнөрбаян, Ц., Пүрэв-Очир, Б., Өлзийбаяр, Д. (1994, 1995, 1996). Монгол хэл-уран зохиолын зөвлөмж. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Ганболд, З. (1995). Монгол хэлний зүйн онол практикийн зарим асуудал. 103 тал.

Өнөрбаян, Ц., Баянсан, Ж., Цэдэндамба, Г. (1996). Монгол хэл. 5-р анги, монгол бичгээр. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Пүрэв-Очир, Б. (1997). Хэл зүйн задлал хийцгээе, хэлний бодлого бодоцгооё. Уб., Сүхбаатар компани. 48 тал.

Өнөрбаян, Ц., Оюунцэцэг, Ш. нар. (1998). Монгол хэл-уран зохилын тест. Уб., Гэгээрэл Ач ХХК. 115 тал.

Өнөрбаян, Ц. (1998). Орчин цагийн монгол хэлний үг зүй. Редактор Ш.Барайшир. Уб., 244 тал.

Өнөрбаян, Ц. (1999). Монгол хэл 6. Уб., Шувуун саарал. 104 тал.

Өнөрбаян, Ц., Мөнх-Амгалан, Ю., Цэрэндаваа, Я., Батмөнх, С. (1999). Тестийн эмхэтгэл. Монгол хэлний хэсэг. Уб., Зэл хэвлэлийн компани. 66 тал.

Өнөрбаян, Ц. (2000). Орчин цагийн монгол хэлний үйл үг бүтэх ёс. Хянасан К.Дьёрдь /Хар Дорж/. Уб., 174 тал.

Өнөрбаян, Ц., Батмөнх, С. (2000). Монгол хэл-уран зохиолын сорил. Уб., Ган принт хэвлэлийн компани. 114 тал.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2000). Монгол хэл-уран зохиолын технологийн шинэчлэл. Уб.

Оюунсайхан, Ц., Өнөрбаян, Ц., Оюунцэцэг, Ч., Бат-Оюун, Ч., Батбаяр, Ч., Мира, Н. (2002). Тестийн эмхэтгэл. Уб., Ном принтинг. 108 тал.

Өнөрбаян, Ц. (2003). Монгол хэл. 6-р анги. 2-р хэвлэл.

Өнөрбаян, Ц., Пүрэв-Очир, Б., Баттогтох, Д., Батмөнх, С., Оюунцэцэг, Ш., Цэндсүрэн, Ө. (2003). ТЭМ тест монгол хэл. Уб., Бишрэлт Тэнгэр ХГ. 88 тал.

Өнөрбаян, Ц. (2003). Монгол хэл уран зохиолын сорил. Уб., Улсын хэвлэлийн газар. 170 тал.

Өнөрбаян, Ц., Хиналган. (2004). Орчин цагийн монгол хэлний үг зүйн сорил. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (2004). Орчин цагийн монгол хэлний үг зүй. Уб., 348 тал.

Өнөрбаян, Ц., Базаррагчаа, М., Чоймаа, Ш., Пүрэв-Очир, Б., Бадамдорж, Д., Баттогтох, Д., Эрдэнэзаяа, Ц., (2004). Төгсөлт элсэлтийн монгол хэлний сорилго ТЭМ. Боловсролын үнэлгээний төв. Уб., Соёмбо принтинг. 208 тал.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2004). Бага, дунд боловсрол. Монгол хэл-уран зохиолын боловсрол. Монгол улсын стандарт. Уб.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2004). Монгол хэл-уран зохиолын стандартын зөвлөмж. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (2004). Монгол хэл-уран зохиолын сорил. Уб.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2004, 2008, 2010, 2013). Орчин цагийн монгол хэл. Бүрэн хэл зүй. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (2005). Монгол хэл уран зохиолын сорил. Уб., Ном хур ХХК. 171 тал.

Өнөрбаян, Ц., Мөнхсайхан, Ж., Хишигсүрэн, Д. (2006). Монгол хэл 6. Уб., Мөнхийн үсэг ХХК. 201 тал.

Өнөрбаян, Ц., Батбаатар, Ж. (2006). Эсээ бичихүйн үндэс. Гарын авлага. Диз. Ж.Хүрэлсүх. Уб., Бемби сан. 96 тал.

Өнөрбаян, Ц., Мөнхсайхан, Ж., Хишигсүрэн, Д. (2006). Монгол хэл. 6-р анги. Уб.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2006, 2013). Монгол дохионы хэлний толь. Уб. /Төслийн удирдагч, хамтран зохиогч/

Өнөрбаян, Ц., Мөнхсайхан, Ж., Хишигсүрэн, Д. (2006). Монгол хэл-6. Уб., Мөнхийн үсэг ХХК. 201 тал.

Өнөрбаян, Ц., Бямбацэрэн, Г., Мэндээ, Ж., Энхтуяа, Т., Охиноо, Н. (2007). Монгол хэл-4. Уб., Мөнхийн үсэг ХХК. 142 тал.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2007). Монгол хэл-5. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Пүрэв-Очир, Б., Эрдэнэсан, Д., Мөнхсайхан, Ж. (2007). Монгол хэл-7. Уб., Мөнхийн үсэг ХХК. 199 тал.

Өнөрбаян, Ц., Мөнхдолгор, Ө., Батзаяа, Г., Энхжаргал, Н. (2007). Монгол хэл-8. Уб., Мөнхийн үсэг ХХК. 193 тал.

Өнөрбаян, Ц. (2007). Дунд сургуулийн багш нарт зориулсан видео хичээл. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (2007). Билгийн нүд-3. Насанд хүрэгчдэд зориулсан бичиг үсгийн сурах бичиг. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (2008). Билгийн нүд-4. Насанд хүрэгчдэд зориулсан бичиг үсгийн сурах бичиг. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (2008). Монгол хэл уран зохиолын сорилго. Уб., Мөнхийн үсэг ХХК. 181 тал.

Өнөрбаян, Ц., Балжинням, Б. (2008). Өсөхөөс сурсан үндэсний хэл-I. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Туул, Ц. (2008). Хүн хэлээрээ-II. Уб.

Базаррагчаа, М., Өнөрбаян, Ц., Алтанцог, Д., Мөнхсайхан, Ж. (2010). Монгол хэл-8. Уб. 148 тал.

Базаррагчаа, М., Өнөрбаян, Ц., Алтанцог, Д., Мөнхсайхан, Ж., Оюун, Д., Цасанчимэг, Б., Эрдэнэсан, Д. (2011). Монгол хэл 9. Уб., Соёмбо принтинг. 148 тал.

Цог-Очир, А., Базаррагчаа, М., Өнөрбаян, Ц., Пүрэв-Очир, Б., Цасанчимэг, Б., Эрдэнэсан, Д. (2012). Монгол хэл VIII. Уб., Мөнхийн үсэг. ХХК. 140 тал.

Өнөрбаян, Ц. и др. (2012). Монгольское словообразование: структура и способы. Улан-Удэ. 260 стр.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2013). Монгол хэл-6. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Нандинбилиг, Г., Одсүрэн, П. (2013). Уран зохиол. VI анги. Уб., Сэлэнгэпресс. 123 тал.

Цог-Очир, А., Базаррагчаа, М., Өнөрбаян, Ц. (2013). Монгол хэл 10. Уб., Адмон ХХК. 191 тал.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2014). Монгол хэл-7. Уб.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2014). Монгол хэл шинжлэлийн тайлбар толь бичиг. Монгол хэл шинжлэлийн сан. МУИС Пресс хэвлэлийн газар. Уб., 512 тал. /Үг зүйн нэр томьёоны тайлбар бичив.

Өнөрбаян, Ц. ба бус. (2014). Монгол хэл VI. ЕБ-ын 12 жилийн сургуулийн 6-р ангийн сурах бичиг. Уб., Тэнгэрлэг үсэг ХХК. 144 тал.

Өнөрбаян, Ц., Пүрэв-Очир, Б. (2014). Монгол хэл шинжлэлээр эрдмийн зэрэг хамгаалсан нэг сэдэвт бүтээлийн сэдэв, онол, арга зүйд хийсэн ажиглалт. Орчин цагийн хэл шинжлэлийн чиг хандлага. МУИС, ШУА-ХЗХ. ЭШ-ний илтгэлийн эмхэтгэл. Уб., 77-86-р талд.

Өнөрбаян, Ц. ба бус. (2015). Уран зохиол-6. 6-р ангийн сурах бичиг. 3 дахь хэвлэл. Уб., Соёмбо принтинг ХХК. 128 тал.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2016). Чингис хааны цагаан сэтгэлт ард түмэн. Уб., 269 тал.

Өнөрбаян, Ц., Шагдаржав, Б. (2016). "Алан-Гоо" эх роман. Монгол бичгээс кирилл бичигт хөрвүүлэв. Уб.

Нарангэрэл, Н., Болд, Л., Өнөрбаян, Ц., Базаррагчаа, М., Гантогтох, Г., Баянсан, Ж., Санжаа, Ж, Самбуудорж, О., Заяабаатар, Д., Бямбацэрэн, Г., Жумдаан, Л., Баярсайхан, М., Пүрэвжав, Э., Түвшинтөгс, Б., Элбэгзаяа, Б., Энхтуяа, Л., Даваасүрэн, Т. (2018). Монгол хэлний зөв бичих дүрмийн журамласан толь. Уб., 542 тал. /Боловсруулсан багийн гишүүн/

Өнөрбаян, Ц., Энхээ, Б., Оюунтунгалаг, А., Эрдэнэзуу, Э. (2018). Монгол хүүхэд. /Монголын түүх, уран зохиолын сурвалж бичигт туссан монгол хүүхэд/. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Эрдэнэчимэг, Л., Бямбацэцэг, Ч. (2018). Чихинү чимэг болсон аялгуу сайнхан монгол хэл. /Монгол хэлний тухайт шүлэг, эссэ, нийтлэл/. Уб.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2018). Монгол хэл VI. /багийн ахлагч/. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (2018). Монгол хэл VII. /багийн ахлагч/. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Соронзон, Д. (2019). Монгол үгийн гарал судлалын үндэс. Редактор Ү.Ариунболд. Уб., Соёмбо принтинг ХХК. 128 тал.

Өнөрбаян, Ц., Оюунтунгалаг, А., Шийлэгмаа, Я., Баярцэцэг, Н. (2020). Өнөөгийн монгол угсаатан. Монголын түүх, хэл соёл /Боловсрол танин мэдэхүйн цуврал/. Уб., Хаан үсэг. 144 тал.

Өнөрбаян, Ц., Ганболд, Д., Гэрэлмаа, Г., Сарангэрэл, Р., Пүрэвсүрэн, Т. (2020). Монгол хэлний хоршоо үгийн толь. Уб., Цаасны хэмжээ 292х210. Хэвлэлийн хуудас 859.

Өнөрбаян, Ц., Самбуудорж, О., Цог-Очир, А., Мөнгөнцэцэг, Б., Ганбаатар, Ж., Энхбадрах, С. (2020). Монгол хэл судлалын түүх. Монгол хэлний үг зүй, өгүүлбэр судлал. Боть 2. Хэл зүйн айн судлал /60 тал/. Уб., Соёмбо принтинг ХХК. 81-139-р талд /344 тал/.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2020). Орчин цагийн монгол хэл I, II. МУБИС-НХУС. Уб.

Өнөрбаян, Ц., Жумдаан, Л., Пүрэв-Очир, Б., Баттөгс, Ш., Эрдэнэсан, Д. (Эмхт.).  (2020). Орчин цагийн монгол хэл. Боть II. Үг зүй, өгүүлбэр зүй, үгийн сангийн судлал, эх судлал. Хянасан Ц.Өнөрбаян, А.Цог-Очир, Л.Жумдаан, Г.Цэцэгдарь. МУБИС-НХУС. Уб., Арвай бархан. 258 тал.

Өнөрбаян, Ц. (2022). Монгол хэл судлал I-XV боть. II, IX ботийн хамтран зохиогч. Уб.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2022). Монгол хэл шинжлэлийн үнэт дурсгалууд. Уб., 458 тал.

Өнөрбаян, Ц. нар. (2022). Зуун жилийн түүх. Увс аймгийн Хяргас сум 100 жил. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (2023). Монгол хэл бичгийн судлал, сургалт. Эмхэтгэсэн Э.Эрдэнэзуу, Д.Соронзон, Р.Сарангэрэл, А.Сугармаа. Уб., Соёмбо принтинг. 512 тал.

Эрдэм шинжилгээний, заах арга, хялбарчилсан өгүүлэл:

Өнөрбаян, Ц. (1975). Орчин цагийн монгол хэлний нэр үгийн аймгаас жинхэнэ нэр бүтэх дагавар. УБДС, ЗАЭШБ, №1 (XI). Уб. 42-52-р талд.

Өнөрбаян, Ц. (1975). Орчин цагийн монгол хэлний холбоос, холбоо үгийн тухай. МХУЗ-ын багш нарын тусламж, №10. Уб.

Өнөрбаян, Ц. (1975). Үгийн бүтцээр нь задлах хэв маяг, үндсэн зарчим. МХУЗ-ын багш нарт тусламж. Уб., 69-77-р талд.

Өнөрбаян, Ц. (1977). Монгол хэлний нийлмэл үгийг холбоо үгээс ялгах тухай. УБДС, ЗАЭШБ, №1. Уб.