ШУА-ХЗХ-гийн Аман зохиол судлалын салбарын эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан, Хэл бичгийн ухааны доктор (Ph.D)
1977 онд Архангай аймгийн Ихтамир суманд төрсөн.
1984-1994 онд Архангай аймгийн Ихтамир сумын
10 жилийн сургууль;
1994-1998 онд “Гурван-Эрдэнэ” Багшийн дээд
сургууль
2000 онд Улаанбаатарын их сургуулийн
магистрантур
2004 онд Улаанбаатарын их сургуулийн
докторантурыг төгссөн.
ШУА-ХЗХ, (2000-):
2000.05.01-2003 Утга зохиол судлалын
салбарын эрдэм шинжилгээний ажилтан,
2004-2013 онд хуучнаар Аман зохиол, нутгийн
аялгуу судлалын лаборатори, одоогийн Аман зохиол судлалын салбарт эрдэм
шинжилгээний ажилтан;
2014-2017 онд тус салбарын эрхлэгч;
2018 оноос мөн салбарын эрдэм шинжилгээний
ажилтнаар ажиллаж байна.
2000 онд “Жангарын тууль дахь Хонгорын дүр”
сэдвээр хэл бичгийн ухааны магистр;
2004 онд “Жангарын туулийн хувилбаруудын
харьцуулсан судалгаа” (ЭШ-ний удирдагч академич П.Хорлоо) сэдвээр Хэл бичгийн
ухааны доктор (Ph.D)-ын зэрэг хамгаалсан.
2007 онд БШУЯ-ны жуух бичиг;
2011 онд Шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан;
2013 онд МБШ-ны ҮЭХ-ны тэргүүний ажилтан;
2021 онд МҮЭХ-ны дээд шагнал Хөдөлмөрийн
хүний төлөө;
2021 онд Хөдөлмөрийн хүндэт медаль-аар
шагнуулсан.
Төсөлд оролцсон байдал:
Суурь судалгааны 5 төсөл, гадаадтай
хамтарсан 4 төсөлд оролцсон.
Монгол тууль, “Жангар” туулийн судлалын
чиглэлээр дагнан судалгаа хийдэг.
Нэг сэдэвт бүтээл, судалгааны ном:
1. Баясгалан, Т. (2010). “Жангар”
туулийн хэв шинжийн харьцуулсан судалгаа. (Bibliotheca oiratica. XVI). МУ.
ШУА. ХЗХ. УБ., “Соёмбо принтинг” ХХК. 183 тал.
2. Баясгалан, Т. (2013). Монгол
туулийн сэдэв, байгууламжийн судалгаа. Редактор Г.Нандинбилиг. МУ. ШУА.
ХЗХ. УБ., “Соёмбо принтинг” ХХК. 135 тал.
3. Баясгалан, Т. (2019). “Жангар”
туулийн хувилбаруудын харьцуулсан судалгаа. Редактор С.Байгалсайхан. МУ.
ШУА. ХЗХ. УБ., “Соёмбо принтинг” ХХК. 124 тал.
4. Баясгалан, Т. (2003). Дэмбээгийн
Мягмар. ХХ зууны монгол зохиолчид. 89-р боть. МУ. ШУА. ХЗХ. УБ., “Бемби
сан” ХХК. 87 тал.
А/ Аман зохиолын эх хэрэглэгдэхүүний эмхэтгэл:
1. Баясгалан, Т. (2002,
2003). Эрийн сайн Хан Харангуй (Монгол аман зохиолын чуулган.
XVII). Редактор П.Хорлоо. МУ. ШУА. ХЗХ. УБ., “Орчлон принт” ХХК. 405 тал.
2. Сампилдэндэв, Х., Баясгалан, Т. (2003). Нэгэн зуун тавин таван насыг
насалсан хөгшин Луу Мэргэн хаан (Монгол аман зохиолын чуулган. XXI). МУ.
ШУА. ХЗХ. УБ., “Бемби сан” ХХК. 347 тал.
3. Баясгалан, Т. (2008). Гонгорын
хэлсэн үлгэр, туульс (Монгол аман зохиолын чуулган. XXXIV). Редактор П.Хорлоо.
МУ. ШУА. ХЗХ. УБ., “Орчлон принт” ХХК. 253 тал.
4. Баясгалан, Т. (2011). Жангар
(МУ-ын нутаг дэвсгэрээс тэмдэглэсэн Жангарын бүлгүүд). Bibliotheca Oiratica.
XХVII. МУ. ШУА. ХЗХ. “Тод номын гэрэл” төв. УБ., “Соёмбо принтинг” ХХК. 238
тал.
5. Баясгалан, Т. (2013,
2015). Жангар. ССАЖЯ. СӨТ. ЮНЕСКО-ийн МҮК. УБ., “Соёмбо принтинг”
ХХК. 422 тал.
6. Баясгалан, Т. (2013). Д. Баасанжав. Хүрээ соёл. УБ., “Жиком пресс” ХХК. 443
тал.
7. Баясгалан, Т. (2014). Монгол ардын үлгэр. Аман зохиолын дээжис-I. Редактор Э.Жаргалмаа. УБ., “Соёмбо
пресс” хэвлэлийн газар. 312 тал.
8. Баясгалан, Т. (2014). Монгол
ардын домог. Аман зохиолын дээжис-II. Редактор
Э.Жаргалмаа. УБ., “Соёмбо пресс” хэвлэлийн газар. 303 тал.
9. Баясгалан, Т. (2014). Монгол
ардын ерөөл, магтаал. Аман зохиолын дээжис-III. Редактор Э.Жаргалмаа. УБ., “Соёмбо пресс” хэвлэлийн газар.
312 х.
10. Баясгалан, Т. (2014).Монгол
ардын зүйр цэцэн үг. Аман зохиолын дээжис-IV. Редактор Э.Жаргалмаа. УБ., “Соёмбо пресс” хэвлэлийн газар.
303 тал.
11. Баясгалан, Т. (2014).Монгол
ардын дуу. Аман зохиолын дээжис-V. Редактор
Э.Жаргалмаа. УБ., “Соёмбо пресс” хэвлэлийн газар. 312 тал.
12. Баясгалан, Т. (2014).Монгол
ардын тууль. Аман зохиолын дээжис-VI. Редактор
Э.Жаргалмаа. УБ., “Соёмбо пресс” хэвлэлийн газар. 297 тал.
13. Баясгалан, Т. (2014).Монгол
ардын хууч яриа. Аман зохиолын дээжис-VII. Редактор Э.Жаргалмаа. УБ., “Соёмбо пресс” хэвлэлийн газар.
302 тал.
14. Баясгалан, Т. (2014). Монгол
аман зохиолын бага төрөл. Аман зохиолын дээжис-VIII. Редактор Э.Жаргалмаа. УБ., “Соёмбо
пресс” хэвлэлийн газар. 228 тал.
15. Баясгалан, Т. (2016). Эрийн
сайн Хан Харангуй. МУ. БСШУЯ-ны харьяа СӨТ. Редактор Ц.Жаргалсайхан. Уб., 333
тал.
16. Баясгалан, Т. (2018). Монгол
ардын домог Монгол домгийн хөмрөг – I. УБ., “Соёмбо принтинг” хэвлэлийн газар.
Хэмжээ: В5. 212 тал.
17. Баясгалан, Т. (2019). Хутагт
хувилгаадын домог. Монгол домгийн хөмрөг – V. УБ., “Соёмбо принтинг” хэвлэлийн
газар. Хэмжээ: В5. 296 тал.
18. Баясгалан, Т. (2020). Монгол
бөхийн домог. Монгол домгийн хөмрөг – IV. УБ., “Соёмбо принтинг” хэвлэлийн
газар. Хэмжээ: В5. 308 тал.
Б/ Өгүүлэл, илтгэлийн эмхэтгэл:
1. Жангар тууль судлал (Ээлэйн Овлайн арван бүлэг
Жангарыг хэвлэсний 100 жилийн ойд зориулсан олон улсын эрдэм шинжилгээний
хурал. Улаанбаатар, 2010.XII.02). Bibliotheca Oiratica. XХII. МУ. ШУА. ХЗХ.
“Соёмбо принтинг” ХХК. Уб., 2011. 169 х.
2. Хүрд нэрт багшаа дурсахуй. То ван судлалын нийгэмлэг.
Б.Бямбаагийн хамт. Редактор Б.Палам. “Сод пресс” ХХК. Уб., 2012. 107 х.
3. Монгол туулийн өвийг хадгалж хамгаалах, сэргээн
өвлүүлэх онол, практикийн асуудал. Илтгэлийн эмхтгэл. ССАЖЯ. СӨТ. “Жиком пресс”
ХХК. Уб., 2014. 52 х.
4. М.Парчин-160: тууль судлалын асуудлууд (Эрдэм
шинжилгээний хурлын илтгэлийн эмхэтгэл). Bibliotheca Oiratica. LII.
На.Сүхбаатарын хамт. Цувралын редактор Б.Түвшинтөгс. Ботийн редактор Б.Нанжид.
ШУА. ХЗХ. Түүх, соёл, хэл бичиг судлалын “Тод номын гэрэл” төв. “Соёмбо
принтинг” ХХК. Уб., 2015. 178 х.
5. П.Хорлоо. Монгол аман зохиол судлал. VI. ШУА. ХЗХ.
Уб., 2017. Ч.Заяасүрэнгийн хамт эмхт. Ред. Ц.Батдорж.
6. Сайн ноён хан аймгийн Сэцэн чин вангийн хошууны
түүх, соёлын судалгаа. ШУА-ийн ТХ. ШУА-ийн ХЗХ. Уб., 2018. 295 х. Ч.Батдоржийн
хамт. Ред. С.Чулуун.
Хамтын бүтээл:
1. Монгол аман зохиолын туурвил зүй. МУ. ШУА. ХЗХ.
“Соёмбо принтинг” ХХК. Уб., 2017. Ред. Р.Чүлтэмсүрэн. удиртгал (х.7-23), II
бүлэг (х.128-173).
2. Монголын уран зохиолын лавлах толь. ШУА. ХЗХ. Ерөнхий
редактор Х.Сампилдэндэв. “Бемби сан” ХХК. Уб., 2001. “Аман зохиол судлал”
цуврал (х.11-30), “Уран зохиол судлал” цуврал (х.358-363), Я.Баатар (х.41-42),
Гэсэр судлалын зарим асуудал (х.93-94), Н.Даваадаш (х.95), Монгол ардын аман
зохиолын чуулган цуврал (х.166), Монгол домгийн чуулган (х.173), Монгол туулийн
аман ба бичмэл хувилбарын шүтэлцээ (х.189-190), Уянгын цэнхэр уулс (х.375).
3. Монгол Улс дахь тахилгат газар нутаг. UNESCO.
ЮНЕСКО-ийн МҮК. Уб., 2009. Архангай аймгийн тахилгат уулс (х.57-68). 248 х.
4. Ордос аман зохиолын цомирлог (А.Мостаэрт (C.I.CM)-ын
цуглуулж, удиртгал, үг зүйн тэмдэглэл, тайлбар, толийн хамт 1937 онд хэвлүүлсэн
уг бүтээлийг монгол хэлээр орчуулж, кирил үсгээр хөрвүүлж, тайлбар хийж, үгсийн
жагсаалт үйлдэв). Антоон Мостаэрт Монгол судлалын төв. Хянан тохиолдуулсан
Г.Цэцэгдарь. “Бемби сан” ХХК. Уб., 2010. 1040 х.
5. Уран зохиол. Соёмбо нэвтэрхий толь. “Соёмбо пресс” ХГ.
Уб., 2012. Дорно, Өрнийн уран зохиол (х.16-35), Монгол аман зохиол (х.236-263),
Нобелийн шагнал (х.511-520).
6. Монгол тууль: товч толь. ШУА. ХЗХ. НСИСОУХ. Ред.
М.Түмэнжаргал, Б.Энхтүвшин. Уб., 2013. О.Жагар, Т.Жамц (х.95-96).
7. Монголчуудын уламжлалт Монгол туулийг ЮНЕСКО-д нэр
дэвшүүлэх тодорхойлолт. (Хүн төрөлхтний утга соёл, аман өвийн шилдэг дээжсийг
тунхаглах ЮНЕСКО-гийн хөтөлбөрт). 2009 он.
Хөрвүүлсэн бүтээл:
1. Дулаан (Чен Ган Лүн) Шилэн галзуу баатар (Харьцуулсан
судалгаа болон текст эмхтгэл). МУ. ШУА. ХЗХ. Уб., 2006. 394 х. /монгол
бичгээс/.
2. Заяын Гэсэрийн тууж. ССАЖЯ. СӨТ. ЮНЕСКО-ийн МҮК. Ред.
С.Юндэнбат. Уб., 2013. 382 х. /монгол бичгээс/.
3. Жангар. “Соёмбо принтинг” ХХК. Уб., 2020. 482 х.
/халимаг хэлнээс/.
Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл:
1. Баясгалан, Т. (1999).
"Дахан дор эр, даахин дор хүлэг” гэдэг хэллэгийн тухай. –
ШУА-ХЗХ-гийн “Аман зохиол судлал” (Studia Folclorica). Tom. XXI.
Fasc.16. Уб., 97-101-р талд.
2. Баясгалан, Т. (2000). “Жангар”
тууль дахь тоног авах ёсны ул мөр. – ШУА-ХЗХ-гийн “Аман зохиол судлал” (Studia
Folclorica). Tom. XXII. Fasc.18, УБ., 161-168-р талд.
3. Баясгалан, Т. (2001). “Жангар”
тууль дахь Хонгорын дүрийн асуудалд. – ШУА. ХЗХ. “Уран зохиол судлал”.Tom. 8. Fasc. 16. УБ., 157-178-р талд.
4. Баясгалан, Т. (2001). “Жангар”-ын
туулийн судалгааны тойм. – ШУА.
ХЗХ. “Аман зохиол судлал” (Studia Folclorica). Tom. XXIII.
Fasc. 11. УБ., 141-199-р талд.
5. Баясгалан, Т. (2000). “Тунгалаг
Тамир” романы Итгэлтийн дүрийн эх дүрийн асуудалд. –ШУА. ХЗХ. “Уран зохиол судлал”. Боть 7. Fasc. 16. УБ.,
153-163-р талд.
6. Баясгалан, Т. (1999). Гүнжийн
ирсэн ул мөр аман зохиод үлдсэн нь. – “Соёл-Эрдэм” дээд сургуулийн эрдэм
шинжилгээний бичиг. Боть 2. Дэвтэр 6. УБ., 36-44-р талд.
7. Баясгалан, Т. (2002). Академич
П. Хорлоогийн туурвисан Монголын уран зохиолын судлал шүүмжийн бүтээлүүд.
– ШУА. ХЗХ. “Аман зохиол
судлал” (Studia Folclorica). Tom. XXIV. Fasc. 11. УБ., 65-81-р талд.
8. Баясгалан, Т. (2003). Р.Чойномын
эрх чөлөөний сэдэвт шүлгүүд. – “Яруу утгын тайлал”. МҮЧЗХ. Уб., 85-91-р талд.
9. Баясгалан, Т. (2007). “Жангар”-ын
Халх хувилбарын гарал уламжлал, харилцаа холбооны асуудалд. – ШУА. ХЗХ. “Аман зохиол судлал” (Studia
Folclorica). Tom. XXVIII. Fasc. 9. УБ., 65-81-р талд.
10. Баясгалан, Т. (2008). Монгол
тууль судлаач Пүрэвийн Хорлоо. – “Монгол аман зохиол, утга зохиолын онол,
түүхийн асуудал”. /178 тал/. Эрхэлсэн Т.Баясгалан. УБ., 137-150-р талд.
11. Баясгалан, Т. (2008). “Жангар”-ын
туулийн Хавхан Хар Соёогийн бүлгийн тархац-хэв шинж. – ШУА. ХЗХ. “Монгол уран зохиол судлалын
зарим асуудал”. /126 тал/. Редактор С.Байгалсайхан. УБ., 84-93-р талд.
12. Баясгалан, Т. (2008). Монгол
тууль дахь зүйр цэцэн үг ба түүний хөгжил хувьсал, бүрэлдэхүүний онцлог.
– ШУА. ХЗХ. “Аман зохиол
судлал” (Studia Folclorica). Tom. XXIX. Fasc. 4. УБ., 21-46-р талд.
13. Баясгалан, Т. (2009). Монгол
тууль дахь морины магтаалын уг сурвалж, хөгжил уламжлал. – ШУА. ХЗХ. “Монголын уран зохиол
судлалын зарим асуудал” (II). /158 тал/. Ред. С.Байгалсайхан. УБ., 76-86-р
талд.
14. Баясгалан, Т. (2009). Даалууны
гуншин. – ШУА. ХЗХ. “Аман
зохиол судлал” (Studia Folclorica). Tom. XXIX. Fasc. 3. УБ., 24-50-р талд.
15. Баясгалан, Т. (2009). Монголын
баруун бүс Ховд, Увс аймгийн язгуур соёлын өвийг тээгчдийн өнөөгийн байдал,
хэтийн төлөв. – “Нүүдэлчдийн өв судлал”. №2. Nomadic Heritage Studies
Museum Nationale Mongoli. Tom. IX. Fasc. 22. УБ., 162-173-р талд.
16. Баясгалан, Т. (2009). XVII-XX
зууны үеийн монгол туулийн хөгжил хувьслын асуудалд. – “Залуу монголч
эрдэмтдийн зуны сургууль” (Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал). Монгол
судлалын үндэсний холбоо. /Уб., 232х. Ред. Б.Энхтүвшин. Эмхт. Д.Гарам-Очир/.
УБ., 194-203-р талд.
17. Баясгалан, Т. (2013). Нийслэл
хүрээний үүсэл гарал ба соёл урлагийн тухай товчхон өгүүлэхэд. – Д.Баасанжав.
Хүрээ соёл. “Жиком пресс” ХХК. Уб., 9-28-р талд.
18. Баясгалан, Т. (2010). Монгол
хоч үг. – ШУА. ХЗХ. “Аман зохиол судлал” (Studia Folclorica). Tom. XXXI.
Fasc. 5. УБ., 69-92-р талд.
19. Баясгалан, Т. (2010,
2011). “Жангар” туулийн бүтэц байгууламжийн түүхэн хувьслыг
тодруулах нь. – “Жангар тууль судлал” (Ээлэйн Овлайн арван бүлэг Жангарыг
хэвлэсний 100 жилийн ойд зориулсан олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал.
Улаанбаатар, 2010. XII.02). Bibliotheca oiratica. XХII. “Соёмбо принтинг” ХХК.
Уб., 2011. 59-65-р талд.
20. Баясгалан, Т. (2011). Монгол
домог дахь Шижир баатрын дүрийг тодруулахад. – “Антоон Мостаэрт ба Монгол
судлал” (Нэрт монголч эрдэмтэн, католик шашны санваартан Антоон Мостаэртын
мэндэлсний 130 жилийн ойд зориулав). Эрхлэн хэвлүүлсэн: Г.Цэцэгдарь. Антоон
Мостаэрт монгол судлалын төв. Уб., 594-599-р талд.
21. Баясгалан, Т. (2011). “Тонжоо”
дууны түүхэн үндэс. – ШУА. ХЗХ. Хэл
зохиол судлал. Tom. IV (36). Fasc. 11. УБ., 96-100-р талд.
22. Баясгалан, Т. (2011). Туульч
С.Чойсүрэнгийн урын сангийн онцлог. – ШУА. ХЗХ. Аман зохиол судлал (Studia
Folclorica). Tom. XXXII. Fasc. 2. УБ., 25-36-р талд.
23. Баясгалан, Т. (2012). Монгол
тууль дахь цус амсах ёсны учир. – ШУА. ХЗХ. Аман зохиол судлал (Studia
Folclorica). Tom. XXXIII. Fasc. 4. УБ., 44-53-р талд.
24. Баясгалан, Т. (2012). Хүүхдийн
зохиолч Жамбын Дашдондогийн “Арав юу вэ” шүлгийн уламжлал, шинэчлэл. – ШУА.
ХЗХ. “Хэл зохиол судлал”. Tom. IV (36). Fasc. 11. УБ., 148-153-р талд.
25. Баясгалан, Т. (2013). Хөлөг-Эрдэнэ
туулийн нэгэн хувилбар. – ШУА. ХЗХ. Аман зохиол судлал (Studia Folclorica).
Tom. XXXIV. Fasc. 9. УБ., 114-122-р талд.
26. Баясгалан, Т. (2013). “Бум-Эрдэнэ”,
“Хөлөг-Эрдэнэ” туулийн гарлын холбоо, уламжлалын ялгаа. – “Шинжлэх ухаан,
амьдрал” сэтгүүл. №03 (330). УБ., 27-30-р талд.
27. Баясгалан, Т. (2014). Туульчдын
урын санг баяжуулах асуудалд. – “Монгол туулийн өвийг хадгалж хамгаалах,
сэргээн өвлүүлэх онол, практикийн асуудал”. Илтгэлийн эмхтгэл. БСШУЯ. СӨТ.
“Жиком пресс” ХХК. Уб., 41-47-р талд.
28. Баясгалан, Т. (2014). Монгол
Улсын нутагт дэлгэрсэн Гэсэрийн аман үлгэрүүд. - ШУА. ХЗХ. Хэл зохиол
судлал (Linguistics and Literature Studies). Tom. VII (39). Fasc. 17. УБ.,
157-181-р талд.
29. Баясгалан, Т. (2014). “Алтай
хайлах” тууль “Хөлөг-Эрдэнэ” туулийн хувилбар болох нь. – ШУА. ХЗХ. Аман зохиол
судлал (Studia Folclorica). Tom. XXXV. Fasc. 10. УБ., 119-125-р талд.
30. Баясгалан, Т. (2014.06.05). Монгол
аман зохиолын орчин үеийн уламжлал, хөгжлийн төлөв. – Seoul-Ulaanbaatar
international conference for literary persons. Arts Council Korea. Ulaanbaatar-
110-116-р талд.
31. Баясгалан, Т. (2014). Илийн
өөлдүүдийн хайлдаг Жангарын тухай цөөн үг. – Илийн өөлд нутгийн туульчдын
хайлсан Жангарын бүлгүүд. Эрхлэн хэвлүүлсэн С.Баттулга. Уб., 7-8-р талд.
32. Баясгалан, Т. (2015). Учрах
тавилангийн зөөлөн агуулгатай тууль “Наранхөвгүүн хаан”-ы тухай. –
“Наранхөвгүүн хаан”. БСШУЯ. ШУА. ХЗХ. Туулийг хайлж, бичигт буулгасан
А.Балдандорж. “Соёмбо принтинг” ХХК. Уб., 12-19-р талд.
33. Баясгалан, Т. (2016). “Гэсэр”
ба “Жангар” туулийн харилцан нөлөөллийн асуудалд. – Аман зохиол судлал (Studia
Folclorica). ШУА, ХЗХ. Уб., 2015. Tom. XXXVI. Fasc.3, х.25-31; Жангар судлал
(Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын илтгэлүүдийн эмхэтгэл). Bibliotheca
Oiratica. LXIV. ӨМИС-ийн МСДС. ОХУ-ын ШУА-ийн Халимагийн Хүмүүнлэгийн
судалгааны хүрээлэн. “Тод номын гэрэл” төв. Эмхэтгэж, эрхлэн хэвлүүлсэн
На.Сүхбаатар нар. Уб., 135-139-р талд.
34. Баясгалан, Т. (2015). Парчин
судлалын ололт амжилт ба зорилт. – М.Парчин – 160. Тууль судлалын асуудлууд (Эрдэм
шинжилгээний хурлын илтгэлийн эмхэтгэл). Bibliotheca Oiratica. LII. ШУА. ХЗХ.
“Тод номын гэрэл” төв. Эмхэтгэж, эрхлэн хэвлүүлсэн На.Сүхбаатар,
Т.Баясгалан.УБ., 11-18-р талд.
35. Баясгалан, Т. (2016). Монголын
орчин үеийн уран зохиолд хөдөлмөрийн сэдэвт уянгын туужийн төрлийг бий болгосон
туршлага. – “Даяаршил ба нутагшил: ХХ зууны монгол уран зохиол судлалын эрдэм
шинжилгээний хурал-II”. МУ. ШУА. ХЗХ. БНХАУ. ӨМИС. “Соёмбо принтинг” ХХК. Уб.,
230-234-р талд.
36. Баясгалан, Т. (2016). Монгол
туулийн гарал үүсэл, хөгжил хувьслын асуудалд. – ШУА. ХЗХ. “Аман зохиол судлал”
(Studia Folclorica). Tom. XXXVII. Fasc. 3. УБ., 37-60-р талд.
37. Баясгалан, Т. (2013.01). jangɣar
tuuli daki “tonoɣ abqu” yosun-u ula mör
– baraɣun qoyidu-yin ündüsün-ü yeke surɣaɣuli. erdem
Sinjilegen-ü sedkül. №51. 30-35-р талд.
38. Баясгалан, Т. (2012). Монгол
тууль дахь “цус амсах” ёсны учир. - Междуняародная научная конференция “Мир
Центральной Азии”. Институт монголоведения, буддологии и
тибетологии сибирского отделения Российской Академии Наук. 18-22
сентября 2012 г. в г. Улан-Удэ; Иркутск: Оттиск, 2012. 798 с.
39. Баясгалан, Т. (2014). “Kölög-Erdene”
tuuli-yin nigen qubilburi-yin tuqai. – Öbör mongɣul-un neyigem-ün sinǰilekü
uqaɣan. №190. 36-41-р талд.
40. Баясгалан, Т. (2015.01). mongɣul
ulus-un nutuɣ-tu delgeregsen “geser”-ün aman üliger-üd-ün qaricaɣuluɣsan
sudulul. – baraɣun qoyidu-yin ündüsüten-ü yeke surɣaɣuli. erdem
Sinjilegen-ü sedgül. №55. 1-11-р талд.
41. Баясгалан, Т. (2014). Монгол
бичиг, тод үсгийн Гэсэрийн сангийн судруудын гарал үүсэл, ялгаа зөрөө. - ШУА.
ХЗХ. Хэл зохиол судлал (Linguistics and Literature Studies). Tom. IХ (41).
Fasc. 13. УБ., 160-175-р талд.
42. Баясгалан, Т. (2015). “Гэсэр”
ба “Жангар” туулийн харилцан нөлөөллийн асуудалд. - ШУА. ХЗХ. Аман зохиол
судлал (Studia Folclorica). Tom. XXXVI. Fasc. 3. УБ., 25-31-р талд.
43. Баясгалан, Т. (2015). Парчин
судлалын ололт амжилт ба зорилт. – М.Парчин – 160. Тууль судлалын асуудлууд
(Эрдэм шинжилгээний хурлын илтгэлийн эмхэтгэл). Bibliotheca Oiratica. LII. ШУА.
ХЗХ. “Тод номын гэрэл” төв. Эмхэтгэж, эрхлэн хэвлүүлсэн На.Сүхбаатар,
Т.Баясгалан. УБ., 11-18-р талд.
44. Баясгалан, Т. (2016). Монголын
орчин үеийн уран зохиолд хөдөлмөрийн сэдэвт уянгын туужийн төрлийг бий болгосон
туршлага. – “Даяаршил ба нутагшил: ХХ зууны монгол уран зохиол судлалын эрдэм
шинжилгээний хурал-II”. МУ. ШУА. ХЗХ. БНХАУ. ӨМИС. “Соёмбо принтинг” ХХК. Уб.,
230-234-р талд.
45. Баясгалан, Т. (2016). Монгол
туулийн гарал үүсэл, хөгжил хувьслын асуудалд. – “Аман зохиол судлал” (Studia
Folclorica). ШУА, ХЗХ. Tom. XXXVII. Fasc. 3. УБ., 37-60-р талд.
46. Баясгалан, Т. (2015). jangɣar tuuli daki “tonoɣ abqu” yosun-u ula mör
– baraɣun qoyidu-yin ündüsüten-ü yeke
surɣaɣuli.
erdem Sinjilegen-ü sedkül. 2013/1. №51. x.30-35.
47. Баясгалан, Т. (2012). Монгол
тууль дахь “цус амсах” ёсны учир. - Международная научная конференция “Мир
Центральной Азии”. Институт монголоведения, буддологии и
тибетологии сибирского отделения Российской Академии Наук. 18-22
сентября 2012 г. в г. Улан-Удэ; Иркутск: Оттиск, 2012. 798 с.
48. Баясгалан, Т. (2014). “Kölög-Erdene”
tuuli-yin nigen qubilburi-yin tuqai. – Öbör mongɣul-un neyigem-ün sinǰilekü uqaɤan. №190. 36-41-р талд.
49. Баясгалан, Т. (2015/1). mongɣul ulus-un nutuɣ-tu delgeregsen “geser”-ün
aman üliger-üd-ün
qaricaɣuluɣsan sudulul. – baraɣun
qoyidu-yin ündüsüten-ü yeke surɣaɣuli. erdem Sinjilegen-ü sedgül.
№55. 1-11-р талд.
50. Баясгалан, Т. (2014). Монгол
бичиг, тод үсгийн Гэсэрийн сангийн судруудын гарал үүсэл, ялгаа зөрөө. - ШУА.
ХЗХ. Хэл зохиол судлал (Linguistics and Literature Studies). Tom. IХ (41).
Fasc. 13. УБ., 160-175-р талд.
51. Баясгалан, Т. (2015). “Гэсэр”
ба “Жангар” туулийн харилцан нөлөөллийн асуудалд. - ШУА. ХЗХ.Аман зохиол судлал
(Studia Folclorica). Tom. XXXVI. Fasc. 3. УБ. 25-31-р талд.
52. Баясгалан, Т. (2015). Учрах
тавилангийн зөөлөн агуулгатай тууль “Наранхөвгүүн хаан”-ы тухай. Наранхөвгүүн
хаан. БСШУЯ. ШУА. ХЗХ. Туулийг хайлж, бичигт буулгасан А.Балдандорж. “Соёмбо
принтинг” ХХК. Уб., 12-19-р талд.
53. Баясгалан, Т. (2016). Монгол
туулийн гарал үүсэл, хөгжил хувьслын асуудалд. - ШУА. ХЗХ. Аман зохиол судлал
(Studia Folclorica). Tom. XXXVII. Fasc. 3. УБ., 37-60-р талд.
54. Баясгалан, Т. (2017). Монгол
домог, хууч яриа дахь газар усны эздийн дүр. - ШУА. ХЗХ. Аман зохиол судлал
(Studia Folclorica). Tom. XXXVIII. Fasc. 7. УБ., 85-95-р талд.
55. Баясгалан, Т. (2018). “Их
Жүнхэн хатан” ба “Бодь мэргэн хаан” үлгэрийн гарал, хөгжил уламжлалын асуудалд.
- ШУА. ХЗХ. Аман зохиол судлал (Studia Folclorica). Tom. XXXIХ. Fasc. 4. УБ.,
72-82-р талд.
56. Баясгалан, Т. (2018). Алтан
ургаас мэндэлсэн Ардын засгийн анхны арслан Далантай. - Сайн ноён хан аймгийн
Сэцэн чин вангийн хошууны түүх, соёлын судалгаа. ШУА-ийн ТХ. ШУА-ийн ХЗХ. Эмхт.
Т.Баясгалан, Ч.Батдорж. Ред. С.Чулуун. Уб., 283-293-р талд.
57. Баясгалан, Т. (2018). Development
of Theme about Liberation in Mongolian Epics. – Studies on Culture Along The
Silk Roads. Institute of Ethnology, Research Centre for the Humanities,
Hungarian Academy of Sciences. Vol. 1. Budapest. p.149-161.
58. Баясгалан, Т. (2019). Т.Бадамын
“Алдар ноён богд Жангар Агай Шавдалыг залсан бүлэг”-ийн гарал үүслийн асуудалд.
- ШУА. ХЗХ. Аман зохиол судлал (Studia Folclorica). Tom. XL. Fasc. УБ.,
165-171-р талд.
59. Баясгалан, Т. (2019). Монгол
тууль дахь “Үрийн хутаг гуйх” нэгэн зан үйлийн уг сурвалж. - ШУА. ХЗХ. Хэл
зохиол судлал (Linguistics and Literature Studies). Боть XII (44). Дэвтэр 19.
УБ., “Соёмбо принтинг” ХХК. Уб., 165-172-р талд.
60. Баясгалан, Т. (2019). Монгол
тууль дахь шагайн наадгай. – “Дэлхийд данслагдсан монгол өв: Монгол наадгайн
соёл”. Монгол гарваль өв соёлын хүрээлэн. Илтгэлүүдийн эмхэтгэл-I. Уб.,
129-133-р талд.
61. Баясгалан, Т. (2020). Уран
сайхны боловсролд туулийн гүйцэтгэх үүрэг [Монгол туулийн баатрын зан төлөвийн
асуудлаар]. - ШУА. ХЗХ. Аман зохиол судлал (Studia Folclorica). Tom. XLI. УБ.,
165-171-р талд.
62. Баясгалан, Т. (2022).Монгол
тууль дахь гэр өргөө, орд харш. – “Дэлхийд данслагдсан монгол өв: Монгол гэрийн
соёл” - Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал. Улаанбаатар, 2011. 11.12.
Илтгэлүүдийн эмхэтгэл. II. “Монгол гарваль” өв соёлын хүрээлэн. Уб., 170-177-р
талд.
63. Баясгалан, Т. (2022). Жангарч
Жуунайн “Алдар ноён Жангар хаан Алтай жуугийн арслан тамгаа Хошуун-Улаанд
шарсан бүлэг”-ийн гарал, онцлог. - Хэл зохиол судлал. Tom. XV(47). fasc. 19.
МУ. ШУА. ХЗХ. Уб., 234-239-р талд.
64. Баясгалан, Т. (2023). Жангар
тууль судлаач Түдэвийн Жамц. – Т.Жамц – 90: Жангар судлал, тод бичиг судлалын
асуудлууд. Илтгэлийн эмхэтгэл. Bibliotheca Oiratica. CXVII. ШУА. ХЗХ. Тод номын
гэрэл төв. Уб., 21-25-р талд.
65. Баясгалан, Т. (2022). Жангар
туулийн Салхинтаваг баатрын дүр. - Аман зохиол судлал. Tom. XLIII. fasc. 1. МУ.
ШУА. ХЗХ. Уб., 5-10-р талд.
ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ИЛТГЭЛ:
1. Баясгалан, Т. (2010.12.12).“Жангар”
туулийн бүтэц байгууламжийн түүхэн хувьслыг тодруулах нь. – Ээлэйн Овлаан арван
бүлэг “Жангар”-ыг хэвлэсний 100 жилийн ойд зориулсан олон улсын эрдэм
шинжилгээний хурал. ШУА. ХЗХ. “Тод номын гэрэл” төв. Улаанбаатар.
2. Баясгалан, Т. (2011.09.30). Туульч
С.Чойсүрэнгийн урын сангийн онцлог. – Туульч Сүхийн Чойсүрэнгийн мэндэлсний 100
жилийн ойд зориулсан олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал. ШУА. ХЗХ.
Улаанбаатар.
3. Баясгалан, Т. (2009). XVII-XX
зууны зууны үеийн монгол туулийн хөгжил хувьслын асуудалд. – “Залуу монголч
эрдэмтдийн зуны сургууль” (Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал). Монгол
судлалын үндэсний холбоо. Уб., 232 нүүр. Редактор: Б.Энхтүвшин. Эмхтгэсэн
Д.Гарам-Очир, 194-203-р талд.
4. Баясгалан, Т. (2012.9.14-9.16). Монгол
туулийн нийлэгжин хөгжих зүй тогтол. – “Ойрад монголчуудын түүх, угсаатан судлал,
хэл соёлын судалгаа, шинэ хандлага” сэдэвт олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал,
Уб.
5. Баясгалан, Т. (2013). “Бум-Эрдэнэ”,
“Хөлөг-Эрдэнэ” туулийн гарлын холбоо, уламжлалын ялгаа. – “Төв Азийн тууль-II”.
Central Asian epic symposium festival. ССАЖЯ. ШУА. ХЗХ. ЮНЕСКО-ийн МҮК.
Эмхэтгэсэн Ч.Заяасүрэн. Редактор Б.Катуу, Ц.Энхбат. Уб., 37-45-р талд.
6. Баясгалан, Т. (2014.04.12). Хэлний
боловсролд аман зохиолын хэлийг ашиглах нь. – “Эх хэлний хэрэглээний тулгамдсан
асуудал” онол, практикийн бага хурал. МҮИС. Улаанбаатар.
7. Баясгалан, Т. (2014.06.05). Монгол
аман зохиолын орчин үеийн уламжлал, хөгжлийн төлөв. –Seoul-Ulaanbaatar
international conference for literary persons. Arts Council Korea. Ulaanbaatar.
8. Баясгалан, Т. (2015.06.24-26). Парчин
судлалын ололт амжилт ба зорилт. – Туульч М.Парчины мэндэлсний 160 жилийн ойд
зориулсан “Монгол туулийн түүхэн хөгжлийн асуудал” олон улсын эрдэм
шинжилгээний хурал. ШУА. ХЗХ. МСҮЗ. Увс аймгийн ЗДТГ. Хяргас сум.
9. Баясгалан, Т. (2015.10.19-21). Эх
хэл, аман өвийн холбоотой Төрийн бус байгууллагууд болон хамт олонд түшиглэсэн
байгууллагууд, үйл ажиллагаа, туршлага. – Монгол Улс дахь соёлын биет бус өвийн
ТББ-уудын чадавхийг бэхжүүлэх нь. UNESCO. БСӨХС. СӨТ. ЮНЕСКО-ийн МҮК.
Улаанбаатар.
10. Баясгалан, Т. (2014.11.28-29). Монголын
орчин үеийн уран зохиолд хөдөлмөрийн сэдэвт уянгын туужийн төрлийг бий болгосон
туршлага. – “Даяаршил ба нутагшил: ХХ зууны монгол уран зохиол судлалын эрдэм
шинжилгээний хурал-II”. Хөх хот.
11. Баясгалан, Т. (2013). Connection
of origin and difference of tradition of the epics of “Bum-Erdene” and
“Khulug-Erdene”. - Төв Азийн тууль симпозиум наадам-II. Илтгэлийн хураангуй.
Уб., 39-41-р талд.
12. Баясгалан, Т. (2014). Туульчдын
урын санг баяжуулах асуудалд. - Монгол туулийн өвийг хадгалж хамгаалах, сэргээн
өвлүүлэх онол, практикийн асуудал. Илтгэлийн эмхтгэл. Уб., 41-47-р талд.
13. Баясгалан, Т. (2013.08.12). Монгол
Гэсэрийн аман хувилбарууд. – Гэсэр ба монгол тууль судлалын асуудал. Өвөр
монголын өөртөө засах орны баруун Баарин хошуу.
14. Баясгалан, Т. (2014.11.28-29). Монголын
орчин үеийн уран зохиолд хөдөлмөрийн сэдэвт уянгын туужийн төрлийг бий болгосон
туршлага. – “Даяаршил ба нутагшил: ХХ зууны монгол уран зохиол судлалын эрдэм
шинжилгээний хурал-II”. Хөх хот.
15. Баясгалан, Т. (2013). “Жангар”-ын
туулийн Хавхар Хар Соёогийн бүлгийн тархац, хэв шинж. – Международный конгресс
“Фольклор монгольских народов: Историческая действительность”. Элиста,
Отст. Ред. Н.Ц.Биткеев, П.Ц.Биткеев, А.Н.Биткеева, с.245-254.
16. Баясгалан, Т. (2015.08.01-06). “Жангар”,
“Гэсэр” туулийн харилцан нөлөөллийн асуудалд. – Жангар судлал. Олон улсын эрдэм
шинжилгээний хурал. Улаангом. Bibliotheca Oiratica. LXIV. Эмхэтгэж, эрхлэн
хэвлүүлсэн На.Сүхбаатар. Д.Таяа. Б.А.Бичеев. Уб., 2016. х.135-139.
17. Баясгалан, Т. (2016.10.21-22). mongɣul,
indiyan-u aman ǰokiyal-i qaričaɣulun sudulqu asaɣudal-du. – Gurbaduɣar
quɣučaɣan-u mongɣul ǰang üyile soyul-un olan ulus-un erdem sinjilegen-ü sudulun
yarilčaqu qural. Ögülel-ün emkidgel. begejing, töb-ün ündüsüten-ü yeke
surɣaɣuli. 429-442-р талд.
18. Баясгалан, Т. (2016.10). Жангар
туулийн бичвэрийн судалгааны асуудалд. – Өвөр Монголын Их Сургуулийн IV
удаагийн “Жангар” судлалын эрдэм шинжилгээний ярилцах хурал, жич: “Жангар”
судлалын төв байгуулах ёслол. Өгүүллийн түүвэр. Дундад Улс. Хөх хот.
19. Баясгалан, Т. (2017.7.20-22). Comparative
ethnograthic studies on Mongol and Kyrgyz heroic epics – Международный форум
“Алтайская цивилизация и родственные народы Алтайской языковой семьи”. Бишкек.
20. Баясгалан, Т. (2017.09.15). Аман
зохиол судлаач П.Хорлоо. – П.Хорлоо 100 – ХХ зууны монгол аман зохиол судлал.
Акад. П.Хорлоогийн мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулсан олон улсын эрдэм
шинжилгээний хурал. Улаанбаатар.
21. Баясгалан, Т. (2018.12.08). “Их
Жүнхэн хатан” ба “Бодь мэргэн хаан” үлгэрийн гарал, хөгжил уламжлалын асуудалд.
– Дархан хуурч Эрдэнэзүрхийн мэндэлсний 100 жилийн ойг дурсгах Хуурын үлгэрийн
олон улсын эрдэм хурал. БНХАУ. ӨМ-ын Хорчин баруун гарын дундад хошуу.
22. Баясгалан, Т. (2018.08.20). Халхын
Цэцэн чин вангийн домгийн үзэл санаа, түүхэн үндсийн асуудалд. - Сайн ноён хан
аймгийн Сэцэн чин вангийн хошууны түүх, соёлын судалгаа. Эрдэм шинжилгээний
хурал. ШУА-ийн Түүхийн хүрээлэн. Хэл зохиолын хүрээлэн. Улаанбаатар.
23. Баясгалан, Т. (2019.08.26-28). Монгол
тууль дахь “Үрийн хутаг гуйх” нэгэн зан үйлийн уг сурвалж. - The 2nd Annual
International Conference on Traditional Cultures along the Silk Roads. Beijing,
China.
24. Баясгалан, Т. (2019.11.15). Монгол
тууль дахь шагайн наадгай. – “Дэлхийд данслагдсан монгол өв: Монгол наадгайн
соёл” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал. Улаанбаатар.
25. Баясгалан, Т. (2022.11.09). Жангар
тууль судлаач Түдэвийн Жамц. – Жангар судлаач, тод бичиг судлаач эрдэмтэн
Түдэвийн Жамцын 90 насны ойд зориулсан эрдэм шинжилгээний хурал. Улаанбаатар
хот.
ГАДААДАД НИЙТЛҮҮЛСЭН БҮТЭЭЛ:
1. Баясгалан, Т. (2008). “Жангар”-ын Халх хувилбарын гарал уламжлал, харилцаа
холбооны асуудалд. - Mongolica. Seoul. p.38-63.
2. Баясгалан, Т. (2013). Jangɣar
tuuli daqi “tonuɣ abqu” yosun-u ula mör. - baraɣun qoyitu-yin ündüsüten-ü yeke
surɣaɣuli-yin erdem sinǰilegen-ü sedkül. gün uqaɣan, neyigem-ün sinǰilekü
uqaɣan-u mongčul keblel. №1, 30-35-р талд.
3. Баясгалан, Т. (2013). “Жангар”-ын
туулийн Хавхар Хар Соёогийн бүлгийн тархац, хэв шинж. – Международный конгресс
“Фольклор монгольских народов: Историческая действительность”. Элиста,
Отст. Ред. Н.Ц.Биткеев, П.Ц.Биткеев, А.Н.Биткеева, с.245-254.
4. Баясгалан, Т. (2014). “Kölüg-Erdene”
tuuli-yin nigen qubilburi-yin tuqai. – Öbür mongɣul-un neyigem-ün Sinǰilekü
uqaɣan. №190, 36-41-р талд.
5. Баясгалан, Т. (2014). Монгол
аман зохиолын орчин үеийн уламжлал, хөгжлийн төлөв. –Seoul-Ulanbatar
international conference for literary persons. Arts Council Korea. Seoul.,
p.110-116.
6. Баясгалан, Т. (2017). Comparative
ethnograthic studies on Mongol and Kyrgyz heroic epics - “Алтайская цивилизация
и родственные народы Алтайской языковой семьи”. Серия “История и наследие”.
Фонд исторического и культурного наследия народа Кыргызстана “Мурас”. “Турар”.
Бишкек - p.670-676.
7. Баясгалан, Т., Цэцэнмөнх, С., Гэрэл, Х. (2019). Монгол тууль судлалын хөгжлийн
түүх. Үндэстний хэвлэлийн хороо. 645 тал. уйгаржин монгол бичгээр.
8. Баясгалан, Т. (2015). Героический
эпос “Джангар”. На калмыцком и монгольском языках. Памятник фольклора
монгольских народов. Том 1. 1072 с.
9. Баясгалан, Т. (2015). Легенды
и предания. Памятники фольклора монгольских народов. Том 5. 654 с.
10. Баясгалан, Т. (2018). Development
of Theme About Liberation in Mongolian Epics. – Studies on Culture Along The
Silk Roads. Institute of Ethnology, Research Centre for the Humanities,
Hungarian Academy of Sciences. Vol. 1. Budapest. p.149-161.
ШҮҮМЖ:
1. Б.Катуугийн “Монгол туульсын бэлгэдэл” номын тухай. –
“Соёл-Эрдэм” дээд сургуулийн эрдэм шинжилгээний бичиг. Уб., 1999. Боть 3.
Дэвтэр 4, х.76-83.; “Улаанбаатар” сонин. 1998.12.12. №235, 236.
2. Дулааны “Пажэй, Муу-Охины хайлсан Баатрын тууль
судлал” номын тухай. – “Аман зохиол судлал” (Studia Folclorica). ШУА, ХЗХ. Уб.,
2010. Tom. XXXI. Fasc. 9, х.122-129.
НОМ ЗҮЙ:
1. Баясгалан, Т. (2015). Парчин
судлалын ном зүй. - М.Парчин-160: тууль судлалын асуудлууд (Эрдэм шинжилгээний
хурлын илтгэлийн эмхэтгэл). Bibliotheca Oiratica. LII. На.Сүхбаатарын хамт.
Цувралын редактор: Б.Түвшинтөгс. Ботийн редактор: Б.Нанжид. Уб., ШУА. ХЗХ.
Түүх, соёл, хэл бичиг судлалын “Тод номын гэрэл” төв., 182-189-р талд.
ТЭМДЭГЛЭЛ:
1. Баясгалан, Т. (2008). Өндөр
Алтай нутгаар [Ховд, Увс аймагт ажилласан хээрийн шинжилгээний тэмдэглэл] –
“Аман зохиол судлал” (Studia Folclorica). Tom. XXIX. Fasc.12, УБ., 111-137-р
талд.
2. Баясгалан, Т. (2011). Тэлмэний
тэмдэглэл [2011 онд Завхан аймгийн Тэлмэн суманд ардын аман зохиол сурвалжилсан
тэмдэглэл] – “Аман зохиол судлал” (Studia Folclorica). Tom. XXXII, УБ.,
119-123-р талд.
3. Баясгалан, Т. (2016). Тамирын
хөндийд ардын аман зохиол сурвалжилсан товч тэмдэглэл. – “Аман зохиол судлал”
(Studia Folclorica). ШУА, ХЗХ. Tom. XXXVII. Fasc. 14, УБ., 163-170-р талд.
СУРТАЛЧИЛГААНЫ ӨГҮҮЛЭЛ:
1. Баясгалан, Т. (2011.01). Урианхайн
туульч Сүхийн Чойсүрэн. – “Соёлын өвийн мэдээ мэдээлэл” сэтгүүл. Соёлын өвийн
төв. №5, УБ., 38-39-р талд.
2. Баясгалан, Т. (1999.01.-01.10). Уран
тонгороотой заан [Улсын заан Д.Махширын тухай] – “Ил товчоо” сонин. №1(312).
3. Баясгалан, Т. (2001.01). Дүйнхэрдоржийн
Махшир заан. – “Бөх” сонин. №3(164), №4(165), №5(167).
4. Баясгалан, Т. (1998.