Мэдээлэл

author

Заяасүрэн Чулууны.

Хэл зохиолын хүрээлэнгийн Аман зохиол судлалын салбарын эрдэм шинжилгээний ажилтан, Хэл бичгийн ухааны доктор (Ph.D)

Аман зохиол
Намтар

Өмнөговь аймгийн Ноён суманд төрсөн.

1998-2002 онд УБИС-ийн МоСС-д Уран зохиол, түүхийн багш мэргэжил;

2002-2004 онд МУБИС-ийн МоСС-д Уран зохиолын чиглэлээр магистрантур;

2010-2014 онд МУБИС-ийн НХУС-д докторантуртыг төгссөн.

Ажлын туршлага:

2010 оноос ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн Аман зохиол судлалын салбарт эрдэм шинжилгээний ажилтнаар ажиллаж байна.

Эрдмийн зэрэг, цол:

2014 онд “Сацал, мялаалгын үгс аман зохиолын төрөл зүйл болох нь, түүний бүтэц, уран сайхны онцлог”сэдвээр Хэл бичгийн ухааны доктор (Ph.D)-ын зэрэг хамгаалсан.

Шагнал, урамшуулал:

2013 онд ШУА-ийн “Хүндэт жуух бичиг”;

2021 онд Боловсрол шинжлэх ухааны яамны “Жуух бичиг”;

2023 онд “Шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан” цол тэмдгээр шагнуулсан.


Судалгааны чиглэл/:

Монгол аман зохиолын бага төрөл-ийн чиглэлээр судалгаа хийдэг.

Төсөлд оролцсон байдал:

Хамтарсан төсөлд оролцсон байдал-/2/

1. “Монгол туургатны аман зохиолын дурсгал” ОХУ-ын Халимаг Улсын Их сургуультай хамтарсан төсөлт ажлын хүрээнд: “Аман зохиолын зохиолын бага төрөл зүйл”-г эмхэтгэж, эрдэм шинжилгээний удиртгал бичиж, хэвлэлтэд шилжүүлсэн.

2. ОХУ-ын Буриадын БНУ, Халимагийн БНУ, МУ-ын хамтарсан “Монгол угсаатны туулийн уламжлалт өгүүлэхүүний тайлбар толь” (2018-2020) хэрэгжиж буй төсөлд оролцов.

Хэрэгжүүлсэн суурь судалгааны төсөлд оролцсон байдал-/2/

1. 2013-2016 онд хэрэгжсэн “Аман болон бичгийн уран зохиолын өгүүлэмжийн хувьсал ба уран сайхны үнэлэмжийн судалгаа” суурь судалгааны сэдэвт ажлын хүрээнд: “Монгол аман зохиолын туурвил зүйн судалгаа” (2016) ганц сэдэвт зохиолыг Б.Катуу, Т.Баясгалан нарын хамт бичиж хэвлүүлсэн.

2. 2017-2019 онд “Монгол аман болон бичгийн зохиолын түүх, уран сайхны төлөв, хэрэглээ” (удирдагч С.Байгалсайхан, гэрээний дугаар: ШуСс-2017/68) сэдэвт суурь судалгааны төслийн хүрээнд: “Монгол утга зохиолын нэвтэрхий толь”-д (2022) зохиогчоор оролцсон.

Удирдаж хэрэгжүүлсэн грант төсөл-/1/

Шинжлэх Академийн тэргүүлэгчдийн хурлын 2023оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 04 тоот тогтоолыг үндэс болгон “монгол гэрийн ерөөлийн тайлбарт дээж бичиг” сэдэвт 2023/13 тоот грант төслийг  докторант Г.Батмөнхийн хамт хэрэгжүүлсэн.

Бүтээлийн жагсаалт:

Нэг сэдэвт бүтээл-/1/

  1. “Монгол аман зохиолын туурвил зүй” Б.Катуу, Т.Баясгалан нарын хамт зохиогчоор оролцсон болно. Ред. Р.Чүлтэмсүрэн. Хэвлэлийн газар: «Соёмбо принтинг» ХХК. Уб., 2017, 246 х. ISN:978-99978-52-34-2

Сурах бичиг, гарын авлага-/3/         

1. “Оньсогоор цогцлоосон монгол гэр”. ШУА. Танин мэдэхүйн цуврал-39. Г.Гантогтох,

   А.Алимаа, Ч.Заяасүрэн, Г.Батмөнх, Б.Дайриймаа. Уб., 2018, х.65. ISBN 978-99978-8721-5-9

2.       “Монгол туулийн толь” Б.Катуу, С.Дулам, А.Алимаа, Б.Дайриймаа нарын хамт зохиогчоор оролцсон болно. Ред. С.Дулам нар. Хэвлэлийн газар: «Соёмбо принтинг» ХХК. Уб., 2013, 166 х. ISN:999622563-1

  1. “Монгол утга зохиолын их нэвтэрхий толь”. Ерөнхий редактор С.Байгалсайхан. //Хамтран зохиогчоор оролцов.  Боть I, II, III. Уб., 2022.

 

Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл-/28/

   А. Дотоодод -/16/

  1.  А.Шартолгойн туужийн туурвил зүйн онцлог (Алаг туужийн жишээн дээр). //Монгол судлалын чуулган. МУБИС МоСС. №12. Уб., 2011, х.165-169
  2. Аман зохиолын жижиг төрөл зүйл хараал зүхлийн тухай //Монгол судлалын чуулган. МУБИС МоСС. №13. Уб., 2012, х.170-175
  3. Байгалийн үзэгдэлд хандсан дом шившлэг //Аман зохиол судлал. ХЗХ. Т-XXXIII, fasc-9. Уб., 2012, х.95-99.
  4. Эмэгтэйчүүд, хүүхдэд хандсан дом шившлэгийн тухай //Монгол судлалын чуулган. МУБИС, МоСС. №12 (47). Уб., 2012, х.173-178.
  5. Сацал, мялаалгын үгд шашны үзэл туссан нь //Аман зохиол судлал. ХЗХ. T-XXXIV, fasc-11. Уб., 2013, х.133-143.
  6. Сацал, мялаалгын үгс дэх ахуй амьдралын тусгал //Монгол судлалын чуулган. МУБИС МоСС. №14. Уб., 2013, х.334-339.
  7. Сацал, мялаалгын үгийн бүтэц, зохиомжийн онцлог //Аман зохиол судлал. ХЗХ. T-XXXV, fasc-12. Уб., 2014, х.132-138.
  8. Сацал, мялаалгын шүлэг дэх тэгш хэмийн илрэл //Аман зохиол судлал. ХЗХ. Т-XXXVI, fasc-11. Уб., 2015, х.76-82.
  9. Сацал, мялаалгын зан үйлийн шүлгийн уран дүрслэлийн онцлог //Аман зохиол судлал. ХЗХ. T-XXXVII, fasc-9. Уб., 2016, х.117-128.
  10. Мялаалгын зан үйлийн шинж //Монгол судлалын чуулган. МУБИС НХУС. №16. (54). Уб., 2016, х.332-337.
  11. Дайралцааны шүлгийн онцлог, өнөөгийн хэрэглээ //Монгол судлалын чуулган. МУБИС НХУС. №22. (57). Уб., 2017, х.147-150.
  12.  “Монгол аман зохиолд ямаа дүрслэгдсэн нь” -Аман зохиол судлал. ШУА-ийн ХЗХ. Tom-XXXVIII, facs-10. Уб.,2017, х.119-126.
  13. “Ерөөлч, магтаалч Г.Оргойн уран чадварын асуудалд” -Аман зохиол судлал. ШУА-ийн ХЗХ. Тom-XXXIX боть. fasc-10. Уб., 2018. х.119-126.
  14.  “Хүүхдийн аман зохиол дахь хандал үгийн уран сайхны онцлог, уламжлал” -Аман зохиол судлал. ШУА-ийн ХЗХ. Tom-XL,  fasc.10. Уб., 2019. х.111-121.
  15.  “Хүүхдийн хэл яриаг хөгжүүлэхэд аман зохиолын бага төрлийн үүрэг” -Аман зохиол судлал. ШУА-ийн ХЗХ. Tom-XLI,  fasc.13. Уб., 2020, х. 35-44
  16. “Гэрийн ерөөлийн дүр дүрслэлийн онцлогт хийсэн ажиглалт” Дэлхийд данслагдсан монгол өв: “Монгол гэрийн соёл” ОУЭШХ-н  илтгэлүүдийн эмхэтгэл-II. Улаанбаатар 2022. (х.183-190)
  17. Хүүхдийн хуруу гарын тоглоомын уран сайхны  онцлог, хэрэглээний судалгаа” -Аман зохиол судлал. ШУА-ийн ХЗХ. Tom-XLIII,  fasc.10. Уб., 2022. х.69-80.

Б. Гадаадад -/9/

1.    Монгол аман зохиолын бага төрөл зүйлийн хувьсал хөгжил (Сацал, мялаалгын үгсийн жишээн дээр) //Фольклор монгольских народов: историческая действительность. Элиста., 2013. 10.2-56.

  1. Особенности стихосложения в монгольской поэзии обряда подношения божествам и духам (Сацал, мялаалгын үгийн шүлэглэлзүйн онцлог) //“Вестник” Бурятского научного центра сибирского отделения российской академии наук. №3(15). Буриад., 2014, х.242-246.

3.     “Сацлын судруудын тухай”. (0.5 хх). -Найдаковские чтения-Тюрко-Монгольский мир гуманитарные исследования. Улан-Удэ Издательство БНЦ СО РАН 2018, х.161-164

4.    Дампилова Л. С., Николаева Н. Н., “Традиционные мотивы в сюжете о сватовстве в эпосе монгольских народов”-Известия Российской академии наук. Серия литературы и языка 2019. Tом 78. Выпуск 4. с.72-78. (Заяасүрэнгийн энэхүү хамтарсан өгүүлэл нь олон улсын PII-S241377150006113-7-1,  DOI 10.31857/S241377150006113-7 дугаартай сэтгүүлд хэвлэгдсэн болно.(Web of sciences)

  1.  “Мотив пути в эпосе монгольских народов” (0.5 хх).ОХУ-ын ШУА-ийн Сибирийн салбарын Дорно дахины хүрээлэнгийн Монгол, Буриад, Төвд судлалын ЭШ-ний төвийн эрхлэгч, шинжлэх ухааны доктор (Sc.D) Дампилова Людмила Санжибоевнагийн хамт. -Дэлхийн тууль ба Жангар. ОУ-ын ЭШ-ны хурлын эмхэтгэлд. Улаанбаатар. 2018 оны 09 сарын 21-23
  2. Хүүхдийн оюун ухааны хөгжилд аман зохиолын бага төрлийн нөлөө”/ нэрт илтгэлийг ОХУ-ын ШУА-ийн дорно дахины гар бичмэлийн хүрээлэн, МУ-ийн ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнтэй хамтарсан ЭШ-ний хурал. Санкт-Петербургийн “Монгол судлал-VI” хуралд хэлэлцүүлэв.  (Хугацаа: 2022, 11.24-25)
  3. “On the two manuscript’s about attracting good omen for camel’s” (0.5хх)  Мир фентральной азий-V, K100-летию ИМБТ СО РАН, Новосибирск, Сибирское отделение РАН, новосибирск, Сибирское отделние РАН, 2022, х.370-376.
  4. “Гэрийн ерөөлийн бичмэл судруудын уран сайхны онцлог”  (0.6 xx) Российская академия институт восточных рукописей. “MONGOLICA” цуврал сэтгүүлийн Том XXV, №3-ийн х.22-27.
  5. “О влиянии малых жанров фольклора на интеллектуальное развитие детей” Оросын Шинжлэх Ухааны Академи Дорно дахины гар бичмэлийн хүрээлэнгээс эрхлэн гаргадаг Mongolian studies Vol. XXVI. No. 1-ийн 35-39 талд хэвлэгдсэн. 2023 оны I улиралд Санкетпетрбургт.

 

 Эрдэм шинжилгээний хуралд хэлэлцүүлсэн илтгэл-/19/

 А. Дотоодод - /10/

                                                

      1.  Монгол тууль дахь сацал, мялаалгын үгс //Төв Азийн тууль-II. Уб.,2013, х.149-152.

  1. “Сацлын судрын онцлог шинж”. Х.Сампилдэндэвийн мэндэлсний 70 насны ойд зориулсан “Зан үйлийн аман зохиол ба соёлын экологи” сэдэвт олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал. (2015 оны 07-р сарын 19-21).
  2. Дайралцааны шүлгийн зарим онцлог, өнөөгийн хэрэглээ//Монгол судлалын шинэ эрин. МУБИС НХУС. Улаанбаатар хот 2017 оны 04-р сарын 21-22)
  3.  “Дайралцааны шүлгийн зарим онцлог, өнөөгийн хэрэглээ”-“МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ШИНЭ ЭРИН” сэдэвт илтгэлийг МУБИС-н НХУС-с 2 жил тутамд зохион байгуулдаг ОУ-ын ЭШ-ний хуралд хэлэлцүүлэв. (Хугацаа: 2017 оны 04 дүгээр сарын 21-22)
  4.  “Монгол ардын хөдөлгөөнт тоглоомын сурган хүмүүжүүлэх ач холбогдол” -П.Хорлоо 100-XX зууны монгол аман зохиол судлал” сэдэвт илтгэлийг академич П.Хорлоогийн мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулсан  олон улсын эрдэм  шинжилгээний хуралд хэлэлцүүлэв. (Хугацаа: 2017 оны 09 дүгээр сарын 15-17)
  5.  “Балданы Содномын зан үйлийн холбогдолт зарим гар бичмэлд хийсэн ажиглалт”-Балданы Содномын мэндэлсний 110 насны ойд зориулсан Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал.  Улаанбаатар. 2018 оны 10 дугаар сарын 05.
  6.  “Монгол аман зохиол дахь гэрийн тотгоны дүрслэл”-МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ШИНЭ ЭРИН-2019. МУБИС-ийн НХУС-ас 2 жил тутамд зохион байгуулдаг “олон улсын  эрдэм шинжилгээний хуралд хэлэлцүүлэв. (Хугацаа: 2019 оны 03 дугаар сарын 22-23 нд)
  7.  “Алдарт ерөөлч, магтаалч Гомбын Оргойн амьдрал уран бүтээл”-Ерөөлч, магтаалч нарын анхдугаар зөвлөлдөх уулзалт. Өмнөговь аймагт зохион байгуулсан эрдэм шинжилгээний хуралд хэлэлцүүлэв. (Хугацаа: 2019 оны 09 дугаар сарын 23 нд)
  8. Аман зохиолын бага төрөл зүйлийн тухай” (Дорнод аймгийн жишээн дээр) (0.5 xx) (0.5 хх) илтгэлийг Дорнод аймгийн Чойбалсан хотод болсон тус аймгийн Соёл, урлагийн салбарын хөгжлийг дэмжих арга хэмжээний хүрээнд хэрэгжиж буй “ҮЛ БҮДГЭРЭХ ИХ ӨВ-2023” СББӨ-ийн сургалт, эрдэм шинжилгээний хуралд хэлэлцүүлэв. 2023.04.5-7-ны өдөр
  9. “Currrent situation and experience of humanizing children with proverbs”/0.6 хх/ нэрт илтгэлийг “Nomadic Ethics and Intercultural Dialogue Conference” organized by the IISNC, in collaboration with the Commission on Nomadic People, the National University of Mongolia, the Mongolian Anthropological Association, and UNESCO 2023.06.22-23-нд Улаанбаатар хотноо болсон Олон улсын хуралд хэлэлцүүлэв.

 

Б. Гадаадад- /9/

 

  1. Сацал, мялаалгын үгийн үүсэл хөгжил //Religion and Infotech of the Northeast Asian Nomadic People. Summer International Academic Conference. 8.July (Tue) 2014. Am 9-pm 6.
  2. “Dallaga or Waving of the Hand id a kind of Ritual Sprinkling”, -Международной научно-практической конференции, посвященной 90-летию Республики Бурятия. Улан-Удэ 23-24 мая 2013 г.
  3.  “Symbolic character of milk sprinkling and blessing words”. Н.О.Шаракшинова (1915-2000)-гийн мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулсан “Монгол үндэстнүүдийн  түүх,  соёл, аман зохиол”. сэдэвт олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал. (ОХУ, Эрхүү хот. 2015 оны 10-р сарын 8-9).
  4. Сацлын зан үйлийн онцлог шинж //Монгол зан үйл, аман соёл сэдэвт олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал. (Бээжин хотын Төвийн Үндэсний Их Сургуулийн монгол хэл, утга зохиолын салбарт. 2016 оны 10-р сарын 21-22)
  1. Comparative analysis of the images of кhans' wives Geser and Jangar Rogmo Gua and Agay Shavdal. ЭПОС «ГЭСЭР»- ДУХОВНОЕ НАСЛЕДИЕ НАРОДОВ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ международная научная онлайн-конференция 22-23 октября 2020, Улан-Удэ.
  2. “Сацлын судруудын тухай”. (0.5 хх). -Найдаковские чтения-Тюрко-Монгольский мир гуманитарные исследования. Улан-Удэ Издательство БНЦ СО РАН 2018, х.161-164.
  3. “Монгол аман зохиол дахь гэрийн тотгоны дүрслэл” (Жилище в монгольском фольклор) Международная научная конференция «Монголоведение в начале XXI в.:Современное состояние и перспективы развития–II» Элиста, 06-09 октября 2020 г.
  4. “On the two manuscript’s about attracting good omen for camel’s” (0.5хх)  Мир центральной азий-V, К 100-летию ИМБТ СО РАН, Новосибирск Сибирское отделние РАН., 2022, 370-372
  5. Хүүхдэд холбогдох зан үйл (The Rituals Related to Children) илтгэлийг бичиж Документация культурного наследия Монголии и международне сотрудничество. Сетевое востоковедение IV международный научный форум. Россия. Элиста. 26-27 октября 2023
">">">">

Бүтээлийн жагсаалт

    Бүтээл оруулаагүй байна

Видео сан

    Видео оруулаагүй байна