Мэдээлэл

Намтар

1958 оны 12 дугаар сарын 21-нд Баянхонгор аймгийн Баянцагаан сумын 3-р багийн Цэцэн уулын “Хар чулуут” хэмээх газар төрсөн.

1966-1974 онд Баянхонгор аймгийн Баянцагаан сумын 8 жилийн сургуульд 8-р анги;

1976 онд Баянхонгор аймгийн 1-р 10 жилийн дунд сургуульд 10-р анги;

1977 онд УБДС-ийн Дунд сургуулийн монгол хэлний багш бэлтгэх 5 сарын курс;

1984-1989 онд МУИС-ийн Хэл бичгийн факультетийн монгол хэл-уран зохиолын ангийг тус тус төгссөн.

Ажлын туршлага:

1977-1979 онд Баянхонгор аймгийн Баянцагаан сумын 8 жилийн дунд сургуульд монгол хэл – уран зохиолын багш;

1979-1982 онд цэргийн албан хаагч;

1982-1984 онд Баянхонгор аймгийн Баянцагаан сумын 10 жилийн дунд сургуульд монгол хэл –уран зохиолын багш;

1989-1991 онд ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан;

1991-1993 онд Төр нийгэм судлалын академид багш;

1993-2000 он хүртэл “Цагаан лавай” Багшийн дээд сургуульд багш, дэд захирал;

МУИС, (2000-):

2000-2005 он хүртэл МХСС-ийн Сургалтын албаны дарга;

2005-2015 онд МХСС-ийн Монгол хэл, соёлын тэнхимд профессор багш;

2015 -2021он хүртэл ШУС-ХУС-ийн Монгол хэл, хэл шинжлэлийн тэнхимд профессор багшаар ажиллаж байсан.

2021 онд өндөр насны тэтгэвэрт гарсан.

Эрдмийн зэрэг, цол:

2002 оны 08 дугаар сарын 26-нд “Монгол-манж бичгийн хэлний дундын үг (авиа зүй, үгийн сангийн түвшинд хийсэн судалгаа)” сэдвээр Хэл шинжлэлийн ухааны доктор (Ph.D)-ын зэрэг хамгаалсан.

2008 онд дэд профессор;

2016 онд профессор цол хүртсэн.

Шагнал, урамшуулал:

1994 онд Ардын Боловсролын Яамны Хүндэт жуух бичиг;

2011 онд Багш нарын холбооны “Алтан –Эрдэнэ” медаль;

2007 Ардчилсан хүчин ялсны 20 жилийн ойн Хүндэт медаль;

2008 Ардын боловсролын тэргүүний ажилтан;

2012 Шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан;

2012 МУИС-ийн “Шилдэг судлаач” багш;

2012 Монгол төрийн Алтан гадас одон;

2012 МУИС-ийн 70 жилийн ойн медаль;

2012 Мөнх Алдар медаль;

2013 АН-ын Эрх чөлөөний одон;

2013 МХСС-ийн “Шилдэг багш”;

2020 Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон зэрэг шагналаар шагнуулсан.

Урилгын профессороор ажилласан эсэх:

2015, 2018 онд Бээжингийн Төвийн үндэстний их сургуульд урилгаар ажилласан.

Судалгааны чиглэл:

Төрөл хэлний харьцуулсан судалгаа, монгол хэлний үгийн сан, найруулга зүй, монгол бичиг, хэрэглээний монгол хэл, гадаадынханд  монгол хэл заах, бүх нийтийн эх хэлний боловсролын чиглэлээр судалгаа хийдэг.

Бүтээлийн жагсаалт

Нэг сэдэвт бүтээл:

1. Баасанбат, Д. (2002.08.26). Монгол-манж бичгийн хэлний дундын үг \авиа зүй, үгийн сангийн түвшинд хийсэн судалгаа\. Уб-т Хэл шинжлэлийн докторын зэрэг хамгаалсан. 11хх.

2. Баасанбат, Д. (2002.08). Mongolian and Manchu bilingual words. \A comparison between Ìongolian and Manchu languages-equivalent words\ Диссертацын хураангуй. УБ. 2хх.

3. Баасанбат, Д. (2007). “Хөх судар”-ын хоршоо үгийн сан. Уб., 28хх.

4. Баасанбат, Д. (2011). Монгол-Тува бичгийн хэлний дундын үг.Уб., 11хх.

Ном, сурах бичиг, гарын авлага, толь бичиг:

1. Баасанбат, Д. (2006). Цагаан чулуу бутарлаа. (роман). Уб., 10хх.

2. Баасанбат, Д. (2009). Монгол-Манж бичгийн хэлний дундын үг. Уб., 12хх.

3. Баасанбат, Д. (2010, 2012, 2017). Монгол үгийн тунгаамал. Нэмж зассан I, II, III хэвлэл. Уб.

4. Баасанбат, Д. (2010). Эрдэнийн уурхай Эрдмийн ундраа (Баянцагааны сургуулийн түүхэн товчоон-70 жил). Уб., 24хх.

5. Баасанбат, Д. (2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017). Монгол яриа. \Монгол хэлийг сурч буй гадаад оюутанд зориулсан сурах бичиг\. Нэмж зассан I, II, III, IV, V, VI хэвлэл. Уб.

6. Баасанбат, Д. (2008). Орчин цагийн монгол хэлээр ярьж сурах дасгал. Уб., 7хх.

7. Баасанбат, Д. (2008). Инжаннашийн “Хөх судар” романы хэвшмэл  хэлц, хэллэг. Уб., 5хх.

8. Баасанбат, Д. (2014). Их эрдэмтний өлгий нутгаар. Уб., 6.75хх.

9. Баасанбат, Д. (2016). Монгол хэл сурах бичиг. \Монгол хэл анхан сурч буй гадаадын оюутнуудад зориулсан сурах бичиг\. Уб., 44.5хх,

10. Баасанбат, Д. (2018). Дурсамж уулзалт 40 жил. Уб., 6хх.

11. Баасанбат, Д. (2022). Их хааны жимээр. 40 жилийн ойн уулзалт, дурсамж, дурдатгал. Уб., хх30.7.

12. Баасанбат, Д. (2022). Цагаан чулууны домог.Уб., хх25.

Хамтын бүтээл:

1. Бат-Ирээдүй, Ж., Баасанбат, Д. (1992). Монгол бичгийн товч толь. Сөүл. 28хх.

2. Нарангэрэл, С., Баасанбат, Д. (1992). Хууль цаазын нэр томьёоны толь. Уб., 3хх.

3. Баасанбат, Д., Дашдондог, Л. (2001). Баянцагаан сум \түүхэн товчоон\. Уб. 4.7хх

4. Бат-Ирээдүй, Ж., Баасанбат, Д. (2005). Монгол-Англи сурагчийн толь \шинэ бичиг, галиг, монгол бичиг, англи хадмал\. УБ. 26.8хх. \Улсын санд хадгалагдах ном-хэвлэлийн шилдэг бүтээлээр шалгарсан. 2006 онд\

5. Баасанбат, Д., Сэржээ, Ж. (2005). Монгол хэл, Соёлын сургууль-60 жил. УБ . 8.2 хх.

6. Бат-Ирээдүй, Ж., Баасанбат, Д. (2008). Монгол-Англи толь бичиг . УБ., 28хх.

7. Баасанбат, Д. нар. (2011). Монгол хэлний өвөрмөц хэлцийн толь. Уб., 21.4хх,

8. Сүхбаатар, Ц., Баасанбат, Д. (2016). Монгол хэл гүнзгийрүүлэн сурах гарын авлага. Уб., 16.4хх.

9. Сүхбаатар, Ц., Баасанбат, Д. нар. (2016). Эсээний тухай. Уб., 6.5хх.

Эрдэм шинжилгээний бичигт нийтлүүлсэн судалгааны өгүүлэл:

1. Баасанбат, Д. (1990.08.08). Монголын нууц товчоон дахь есийн тооны бэлгэдэл.  ХЗ. УБ.            

2. Баасанбат, Д. (2000). "Монголын нууц товчоо" -ны хэлний хүндэтгэлийн үг хэллэг.\МНТ-ны 750 жилийн ойд зориулсан олон улсын бага хурал. 2-р боть. Уб., 67-71-р талд.

3.  Баасанбат, Д. (1989). Жий Рүн. Холбоо үг ба, үгсийн холбооны ялгаа. \хөрвүүлэг\

4. Баасанбат, Д., Самбуудорж, О. (2001). Монгол, манж хэлний  дундын үгийн , авиа утгын зарим онцлог.\Алтай судлал 1-р боть, Уб., 142-149-р талд.

5. Баасанбат, Д. (2002). Монгол-манж хэлний дундын үгийн гийгүүлэгч авианы хувьслын тохирол. Алтай судлал. 2-р боть, Уб., 137-162-р талд.

6. Баасанбат, Д. (2003). Монгол хэлэн дэх монгол манж хоршоо үг. МУИС.МХСС-ийн ЭШБ. ХХ боть. Уб., 3-7-р талд.

7. Баасанбат, Д. (2005). Монгол манж хэлний хоршоо үгийн тухай. УБДС-ийн ЭШБ. 02\03.

8. Баасанбат, Д. (2007). “Хөх судар” романы хоршоо үгийн хэрэглээ. МУИС.МХСС-ийн ЭШБ. XXIII боть. Уб.

9. Баасанбат, Д. (2008). Инжаннашийн “Хөх судар”-ын үг хэллэг өгүүллэг. МУИС. МХСС. ЭШБ. XXIY боть. Уб.

10. Пүрэв-Очир, Б., Баасанбат, Д. (2010). Монгол хэлний “маш” хэмээх үг  машид нягталмаар үг... МУИС. МХСС. ЭШБ. XXХI боть. Уб., 42-49-р талд.

11. Баасанбат, Д. (2011). Монгол-тува бичгийн хэлний дундын үгийн богино эгшиг авианы тохирол, ОХУ, Халимагийн ИС. Эш бичиг.

12. Баасанбат, Д. (2011). Монгол-тува бичгийн хэлний дундын үгийн гийгүүлэгч авианы тохирол. МУИС, Монгол судлалын хүрээлэн. ACTA MONGOLICA. ЭШБ.11-дүгээр боть. Уб., 47-54-р талд.

13. Баасанбат, Д. (2011). Монгол хэлний “нам” хэмээх үгийн учир. МУИС. МХСС. ЭШБ. XXХI боть. Уб.

14. Баасанбат, Д. (2011). Монгол хэлний “нүүр” хэмээх үгийн гарал үүсэл, утгын зохицол, хэрэглээ.  МУИС. МХСС. ЭШБ. ХХХII боть. Уб., 1-8-р талд.

15. Баасанбат, Д. (2011.08.09-13). The nature, semantic extension and social application of the ‘nam’ in Mongolian. ШУА. Уб., 151-153-р талд. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн ивээлд хийж буй Олон Улсын Монголч Эрдэмтний 10-р ИХ ХУРАЛ. Илтгэлүүдийн товчлол.

16. Баасанбат, Д. (2011). Монгол хэлэн дэх монгол-манж хоршоо үг. ШУА, ХЗХ, Монголын алтай судлал-13 \Монгол хэл бусад хэлтэй хэрхэн холбогдох нь-4\, Уб., 222-226-р талд.

17. Баасанбат, Д. (2012). Монгол-Тува дундын үгийн сан. МУИС, МХСС, ЭШБ. ХХХIV (360). Уб., 1-8-р талд.

18. Баасанбат, Д. (2012). Монгол- Тува бичгийн хэлний дундын үгийн богино эгшиг авианы тохирол. МУИС. МХСС. ЭШБичиг. XXXV (367) боть. Уб., 36-43-р талд.

19. Баасанбат, Д. (2012.03.23). Монгол хэлэн дэх монгол-манж хоршоо үг. Korea,. The matter of the origin between Korea and Mongol. Уб., 49-52-р талд. The Internatsional Conference on Mongolian Studies. The Korean Association for Mongolian studies.

20. Баасанбат, Д. (2013). Идээ идээний дээж. МУБИС. ЭШБ. “Лавай”. №11. Уб., 90-94-р талд.

21. Баасанбат, Д. (2013). “Гутал” хэмээх үгийн хэл, соёлын асуудалд. ACTA MONGOLIA. INSTITUTE FOR MONGOLIAN STADIES National University of Mongolia. Vol.14 (400). Уб., 80-89-р талд.

20. Баасанбат, Д. (2012.03.23). Монгол хэлэн дэх монгол-манж хоршоо үг. Korea,. The matter of the origin between Korea and Mongol. 49-52-р талд. The Internatsional Conference on Mongolian Studies. The Korean Association for Mongolian studies.

21. Баасанбат, Д. (2013). Идээ идээний дээж. МУБИС. ЭШБ. “Лавай”.  №11. Уб., 90-94-р талд.

22. Баасанбат, Д. (2013). “Гутал” хэмээх үгийн хэл, соёлын асуудалд. ACTA MONGOLIA. INSTITUTE FOR MONGOLIAN STADIES National University of Mongolia. Vol.14(400). Уб., 80-89-р талд.

23. Баасанбат, Д. (2013). “Эр бор харцага” хэмээх уртын дууны “жигүүр” гэх үгийн тухайд. МУИС, МХСС, Монгол судлал. ЭШЫ. Боть ХХХVI (386). Уб., 11-17-р талд.

24. Баасанбат, Д. (2014). Турк  ардын цэцэн үгийн судлагдсан байдал. ХУИС. ЭШБ.№ 1. (15). Уб., 28-31-р талд.

25. Баасанбат, Д. (2014). Монгол зүйр цэцэн үгэнд эерэг үнэлэмж илэрхийлэх онцлог. Антоон Мостаэрт Монгол судлалын төв. Оюуны хэлхээ ЭШБ. № II (12). Fasc 6. Уб., 56-66-р талд.

26. Баасанбат, Д. (2014). Монгол зүйр цэцэн үгээр “эмэгтэй” хүний үнэлэмжийг илэрхийлэх онцлог. NATIONAL UNIVERSITY OF MONGOLIA. INSTITUTE FOR MONGOLIAN STADIES. ACTA MONGOLIA. Dedicated to the 90th Birthday of Fmoritus Professor Charles Bawden. Volume.15 (411). Уб., 89-93-р талд.

27. Баасанбат, Д. (2016). Монгол-Түрэг зүйр цэцэн үгэн дэх “охин”-ы үнэлэмж. БНХАУ., Өв.Мо-ын Үндэстний Их Сургууль. 2-р хугацаа. Нийгмийн шинжлэх ухааны эрдэм шинжилгээний сэтгүүл. Ерөнхий дугаар 133. 25-29-р талд.

28. Баасанбат, Д. (2016). Ардын бэлгэ зүйч, академич Х.Сампилдэндэв. БНХАУ., ӨМ-ын Хөх хотын Үндэстний хэрэг эрхлэх зөвлөл, Хөх хотын Монгол хэл бичгийн ажлын зөвлөлийн “Онгон саарал” сэтгүүл. №3. Ерөнхий 44 дүгээр хугацаа. 11-17-р талд.

29. Баасанбат, Д. (2017). Жендерийн хэл шинжлэл. МУИС. НШУС. ХУС. ЭШБ. XXXV (367) боть. Уб., 36-43-р талд.

30. Баасанбат, Д. (2017). “Би Чи Та”-ын хэл, соёл, хэрэглээний асуудалд. МУИС. ЭШБ. Монгол судлал. Боть XLI9 (483). Уб., 34-41-р талд.

Хялбаршуулсан болон сурталчилгааны өгүүлэл, нийтлэл, хөрөг:

1. Баасанбат, Д. (2011). Академид орсон минь. Хэл зохиолын хүрээлэн тэмдэглэл, дурсамж. 47-48-р талд.

2. Баасанбат, Д. (2012). Сүндэр бүтээлтэй Сү багш. Их сургууль их түүхийн эзэд. 119-124-р талд.

3. Пүрэв-Очир, Б., Баасанбат, Д. (2012.03). Монгол хэлний “нам” хэмээх үгийн эргэн тойрон. Монголын мэдээ сонин.

4. Баасанбат, Д. (2014). Миний мэдэх Далхаа багш. Эх хэл сэтгүүл №6. Уб.

5. Баасанбат, Д. (2015.10.16). Эгэл малчны гэрт төрсөн суу билигт эрдэмтэн Лу багш. Хүмүн бичиг. Уб.

6. Баасанбат, Д. (2015.10.23). Эгэл малчны гэрт төрсөн суу билигт эрдэмтэн Лу багш. Хүмүн бичиг. Уб.

7. Баасанбат, Д. (2015.11.13). Эгэл малчны гэрт төрсөн суу билигт эрдэмтэн Лу багш. Хүмүн бичиг. Уб.

8. Баасанбат, Д. (2015.11.27). Эгэл малчны гэрт төрсөн суу билигт эрдэмтэн Лу багш. Хүмүн бичиг. Уб.

9. Баасанбат, Д. (). Үндэсний өв соёлоо дэлгэрүүлэн дээдлэгч эгэл нэгэн эрдэмтэн.

Олон улс, улсын хэмжээний эрдэм шинжилгээний бага хуралд тавьж хэлэлцүүлсэн илтгэл:

1. Баасанбат, Д. (1986). Монгол бичиг заах аргын уламжлалын асуудлаас \"Ардын сурган хүмүүжүүлэх өв".

2. Баасанбат, Д. (1989). Гэсэрийн тууж дахь үгүйсгэх сул үг. МУИС-ийн ХБФ-ийн Эш-ний хурал.

3. Баасанбат, Д., Пүрэвжав, Э. (1990). МНТ-ны хэлний хүндэтгэлийн үг. Уб., МНТ-ны 750 жилийн ойд зориулсан Олон улсын бага хуралд.

4. Баасанбат, Д. (2001). Монгол  хэлэн дэх Монгол-манж хоршоо үгийн зарим жишээ. Монгол судлал нэрт олон улсын хаврын бага хурал.

5. Баасанбат, Д. (2001.11.29). Монгол манж хэлний дундын үгийн гийгүүлэгч авианы тохирол. МУИС. Их семинар.

6. Баасанбат, Д. (2008). Гүнзгий ангийн оюутанд “Монгол хэлээр уншиж ярих дасгал” номоор ярианы хичээл заах арга зүйн асуудал. МУИС.МХСС.Монгол хэлний тэнхим.

7. Баасанбат, Д. (2009). Эх хэлээ эвдэхгүй юмсан. Уб., Их, дээд сургуулиудын Сэтгэл судлалын тэнхим.

8. Баасанбат, Д. 2011(). Монголчуудын хүүхдээ хүмүүжүүлэн сургаж ирсэн уламжлалаас, Уб., МУИС-ийн МХСС-ийн Оюутны зөвлөл, Монгол бичиг соёлын “Хос уянга” нэгдлээс зохион байгуулсан “Монгол хүн байхын учир” сэдэвт цуврал хэлэлцүүлэг.

9. Баасанбат, Д. (2011.08.13). Монгол хэлний “нам” хэмээх үг түүний утгын учир, хэрэглээ. Уб., Олон улсын монгол судлалын X ИХ ХУРАЛ

10. Баасанбат, Д. (2012.03.23). Монгол хэлэн дэх монгол-манж хоршоо үг. Korea,. The Internatsional Conference on Mongolian Studies. The Korean Association for Mongolian studies.

11. Баасанбат, Д. (2012). Хүнээр хүн хийх ухаан. МХСС-ийн Оюутны зөвлөл. Уб.

12. Баасанбат, Д. (2015.05.14). Жендерийн хэл шинжлэл. Бээжин., Төвийн үндэстний их сургууль. Вэй Хуа асарын 805 тоот.

13. Баасанбат, Д. (2015.05.18). Лувсанвандан судлал. Бээжин., Төвийн үндэстний их сургууль. Вэй Хуа асарын баруун 801 тоот.

14. Баасанбат, Д. (2015.06.01). Монгол хэлний “нам” хэмээх үгийн утга үүргийн эргэн тойронд. Бээжин., Төвийн үндэстний их сургууль. Вэй Хуа асарын 1008 тоот.

15. Баасанбат, Д. (2015.05.13). Зөв бичих зүйн зүй тогтол. Бээжин., Төвийн үндэстний их сургууль. Вэй Хуа асарын 801 тоот.

16. Баасанбат, Д. (2017.12.03). Монгол хэлээ мартахгүй юм сан. Уб., 2017.12.03. МҮИС. 203тоот.

Эрдэм шинжилгээний бичиг, ном сурах бичиг, гарын авлага эрхэлсэн, ариутган шүүсэн талаарх тэмдэглэл:

1. Байгалийн шинжлэл \5-р анги\ УБ.1.5хх.1999. Баянцагаан сум. Цогзолмаа.

2. Сорил –2001. \УБ. 10хх. \Монгол хэлний ангид элсэгчдэд зориулсан\

3. Оюутны гарын авлага \МХСС. 2001. УБ. 25хх.\

4. Магистрын  докторын гарын авлага \МХСС. 2002 .УБ.10 хх\

5. Бакалаврын сургалтын гарын авлага \МХСС. 2003. УБ. 22хх\

6. Магистрын эрдэм шинжилгээний шилдэг бүтээлийн эмхтгэл . \МУИС. 2004.¹2 УБ. 7хх.\

7. Монгол бичиг-1 УБ 2004. 6хх.Ш.Чоймаа нарын... \Ерөнхийлөгчийн шагнал     хүртсэн\

8. Монгол бичиг. \2005. УБ. 6хх.Д.Мөнхчимэг нарын\ 

9. Курбан баяр Сэтгүүл УБ.2006 он. 5хх

10. Рамазан сар Сэтгүүл УБ.2006 он. 5 хх

11. МУИС-ийн Биеийн тамирын тэнхим-60 жил. УБ.,2010,8хх.

12. Баян-Өлгий аймгийн үндэстэн, ястны эдийн соёл. Уб.,2011. 8,5хх.

13. Данзангийн Нямаа. Догшин хутагтын сахиус Уб.2011.Монгол бичигт буулгасан.

14. Б.Дамбаа. Нутаг шүтээн. Уб._2011, 8хх.

15. Дорждэрэм. Монголч эрдэмтдийн бүтээлийн чуулган. А.Попов. Монголын уран зохиолын чуулган. Уб.,2012. 6хх. Монгол бичгээс хөрвүүлсэн.

16. Дорждэрэм. Монголч эрдэмтдийн бүтээлийн чуулган. А.М.Позднеев. Төвдийн анагаах ухааны сурах бичиг. （Рашааны зүрхэн найман гишүүн увдисын үндэс）Уб., 2012. 11,12хх. Монгол бичгээс хөрвүүлсэн.

17. Монгол ардын үлгэр “Арсландай мэргэн” хүүхэлдэйн кино DVD. Уб., 2013.

18. А.Пүрэвжанцан. Монгол хэлний үгийн сан уншлага. Уб., 2013, сурах бичиг. 11хх.

19. Г.Золбаяр, Өмирбек. “Монгол-Казак бичгийн хэлний дундын үг” нэг сэдэвт зохиол Уб., 2014. хх 8.5.

20. Н.Заяа. сурагчийн мэдлэгийн санд (өв соёл, ёс заншил) Уб., 2014, сурах бичиг, 13хх

21.Ч.Ганбат. Бодлын цэнхэр шувуу. Уб.,2014он. 6.7хх.

22. А.Пүрэвжанцан. Монгол хэлний үгийн сан. II хэвлэл. 11хх. Уб.,2015 он,

23. З.Аззаяа. Дугар зайсан Госор бандида. Уб., 2016 он.

24. Х.Мөнгөнхөлөг. Бас бус. Уб., 2017. 7хх.

Бүтээлийн жагсаалт

Видео сан