Мэдээлэл

author

Байгалсайхан.С

Хэл бичгийн шинжлэх ухааны доктор (Sc.D), профессор, Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн

Утга зохиол
Намтар

Овог нэр: Жаран овогт Санжаагийн Байгалсайхан

Төрсөн он: 1957

Төрсөн газар: Өмнөговь аймгийн Даланзадгад хот

Төгссөн сургууль: 1979-1984 МУИС-ийн монгол хэл, уран зохиолын багш

Мэргэжил: Утга зохиол судлаач, шүүмжлэгч

Эрдмийн зэрэг, цол хамгаалсан он, сэдэв:  1990-1994 онд Санкт-Петербургийн их сургуульд аспирантурт суралцаж “Том хэмжээний үргэлжилсэн үгийн зохиолын төрөл зүйлийн хөгжил” сэдвээр дэд докторын зэрэг хамгаалсан. 

1999 онд ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнд “Монголын утга зохиолын уран дүрийн онолын тогтолцоо” сэдвээр хэлбичгийн шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалсан. 

1997 онд Монгол улсын эрдмийн зэрэг цол олгох дээд зөвлөлийн хурлын шийдвэрээр дэд профессор, 2002 онд Улаанбаатарын Их сургуулийн Эрдмийн зөвлөлийн хурлын шийдвэрээр профессор цол авсан. 

Ажилласан байдал: 1984 оноос ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнд дадлагажигч, дэд, ахлах, тэргүүлэх, төслийн удирдагчаар 2021он, 1994 оноос Улаанбаатарын Их сургуульд багш, тэнхимийн эрхлэгч, албаны дарга, захирал 2022 он

Бүтээлийн жагсаалт

Нэг сэдэвт бүтээл, ном товхимол 

  1. “Монгол орчин үеийн романы  төрөл зүйлийн хөгжил” (1970-1980-аад оны романы жишээн дээр) дэд докторын зэрэг горилж бичсэн зохиол (орос хэл дээр) Санкт-Петербургийн УИС-ийн номын сан. 1994
  2. “Уран зохиол шинжлэлийн удиртгал”. УБ., 1996, “Эрдэм” хэвлэх үйлдвэр
  3. “Уран зохиолыг задлан шинжлэх, заан сургахад анхаарах нь” УБ., 1997, (хамтын бүтээл), БСИХ-ийн хэвлэлийн цех. 
  4. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх”. III боть. УБ., 1998 (хамтын бүтээл), “Сүхбаатар” хэвлэлийн компани.
  5. “Уран дүрийн онолын лекцүүд”. УБ., 1998
  6. “Монголын утга зохиолын уран дүрийн онолын судалгаа”. УБ., 1999. Хэлбичгийн шинжлэх ухааны доктор(Sc)- ын зэрэг горилж бичсэн зохиол
  7. “Монголын уран зохиолын лавлах толь”. УБ., 2001 (хамтын бүтээл), “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр.
  8. “ХХ зууны монгол зохиолчид” цуврал. 88-р боть “Ш.Сүрэнжавын уран бүтээл” УБ, 2002,  “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 80 тал. 2 дахь хэвлэл
  9. “ХХ зууны монгол зохиолчид” цуврал. 57-р боть “Дан.Нямаагийн уран бүтээл” УБ, 2003, “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 95 тал
  10. “ХХ зууны монгол зохиолчид” цуврал. 61-р боть “Ж.Саруулбуянгийн уран бүтээл” УБ, 2003, “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 130 тал
  11. “Утгын чандмань” уран зохиолын судлал шүүмжлэл, эмхтгэл. УБ., 2003 “Урлах эрдэм” хэвлэх үйлдвэр, 250 тал
  12. “ХХ зууны монгол зохиолчид” цуврал. 95-р боть “П.Бадарчийн  уран бүтээл” УБ, 2004, “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 128 тал
  13. “ХХ зууны монгол зохиолчид” цуврал 79-р боть “Ч.Дагвадоржийн уран бүтээл” УБ, 2004, “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 130 тал
  14. “ХХ зууны монгол зохиолчид” цуврал 82-р боть “Д.Даваанямын уран бүтээл” УБ, 2004, “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 98 тал
  15. “ХХ зууны монгол зохиолчид” цуврал 46-р боть “С.Дуламын уран бүтээл” УБ, 2004, “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 130 тал
  16. “Уран зохиол”(хамтын бүтээл). Дунд сургуулийн 8-р ангийн сурах бичиг. УБ., 2007.
  17. “Монголын уран зохиол судлалын шинэ хандлага” УБ, 2008, (Хамтын бүтээл), “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 160 тал
  18. “ХХ зууны монгол өгүүллэгийн туурвил зүй” УБ, 2010, “Сэлэнгэ пресс” хэвлэх үйлдвэр, 172 тал
  19. “Монголын уран зохиолын дээж бичиг” УБ, 2011, УИХ-ын хэвлэх цех, 47х.х
  20. “Марксын үзлийн утга урлагийн онолын тайламж”, БНХАУ, Өвөрмонголын өөртөө засах орон, Хөх хот, 2012.
  21. “Уран дүрийн онолын лекцүүд” /Нэмэн засварласан хоёр дахь хэвлэл/ УБ., 2013.
  22. “Уран зохиолыг задлан шинжлэх заан сургахад анхаарах нь” УБ., 2013.
  23. ХХ зуун тууж судлал, 2014
  24. Алтан морины намтар тууж оршвой. Ринчиндоржийн хамт. УБ., 2014 он. “Сэлэнгэпресс” ХХК-ийн хэвлэх үйлдвэрт хэвлэв. 15.6х.х
  25. Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх IV боть, 2014.хамтын бүтээл
  26. Шаравын Сүрэнжав ХХ зууны монгол зохиолчид цуврал 88-р боть. УБ, 2014, /Нэмэн засварласан хоёр дахь хэвлэл/
  27. Жүмпэрэлийн Саруулбуян, ХХ зууны монгол зохиолчид цувралын 61-р боть. УБ,
  28. /Нэмэн засварласан хоёр дахь хэвлэл/ УБ, 2014
  29. Дожоогийн Цэдэв. ХХ зууны монгол зохиолчид цувралын 61-р боть. УБ, 2015
  30. Бөхийн Бааст ХХ зууны монгол зохиолчид цувралын XVIII боть. УБ, 2016,
  31. С.Байгалсайхан “Хорлоогийн Сампилдэндэв” Эрдэм судлал сэтгүүл. УБ, 2016
  32. “Монголын шинэ үеийн уран зохиолын судлал шүүмжлэлийн түүхэн найруулал” С.Байгалсайхан нарын хамт. УБ, 2018 он. “Жиком пресс” ХХК-д хэвлэв. В-5.
  33. “Алаглан цэнхэрлэх Алашаа” УБ., 2018
  34. Реализм ба ХХ зууны монгол роман. УБ, 2019. “Ган зам пресс” төв.
  35. “Нэгэн зууны цадиг: Хэл зохиолын хүрээлэнгийн түүх” УБ, 2021, (Б.Мөнхбаяр,хамтын бүтээл), “Бемби сан” ХХК. ISBN: 978-9919-9615-1-0
  36. ХХ зууны монголын уран зохиол. 2018.УБ.хамтын бүтээл
  37. Монголын уран зохиолын нэвтэрхий толь. УБ.2022. хамтын бүтээл
  38. С:Буяннэмэхийн туурвил зүйн уран чадвар. УБ.2021

Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл

  1. "Адилтгалын тухай", “Хэл зохиол” цуврал, XVII боть, УБ, 1989, 85-95-р тал 
  2. "Ч.Ойдовын "Далан худалч" жүжгийн уламжлал шинэчлэл", “Аман зохиол судлал” цуврал XYIII боть.  УБ., 1998, 41-53-р тал
  3. "Д.Норовын "Уулын хөх сүүдэр" романд шинэ үеийн монголчуудын сэтгэл зүйг тусгасан нь", “Олон хотуудын их сургуулиудын залуу эрдэм шинжилгээний ажилтнуудын эрдэм шинжилгээний бичиг”. ОХУ, Санкт-Петербург. 1991. (орос хэлээр)
  4. "Д.Нацагдоржийн "Харанхуй хад" өгүүллэгийн тухай". “Уран зохиол судлал” цуврал. IV боть, УБ., 1996. 35-48-р тал 
  5. “Орчин үеийн сэдэвт романы дундаж сэхээтний дүрийн асуудал”. "Утга зохиолын шүүмжлэл" номонд. УБ., 1987
  6. “Туулийн баатрыг арга билгийн үүднээс задлан үзэх нь”. “Уран зохиол судлал” цуврал. Боть ХХII. дэв-10, УБ., 1998. 
  7. “П.Хорлоогийн уран бүтээлийн үйл ажиллагаа”. “Аман зохиол судлал” цуврал, боть ХХ. дэв-1, УБ, 1998. 
  8. “Уянгын зохиол дахь хөдөлгөөнт дүр”. “ШУА-ийн мэдээ” сэтгүүл, УБ., 1998
  9. “Марксизм бас идеализм”. “Модернизм монголд”. номонд УБ., 1997
  10. "Солонгос уран зохиол монголд" “Солонгос монголын хамтарсан эрдэм шинжилгээний бичиг”. №4. 1996. Сөүл
  11. “Аман зохиол дахь буг, чөтгөр, шулмасын дүр”. Аман зохиол судлал. XXII боть. УБ., 2000
  12. “Б.Явуухулангийн "Би хаана төрөө вэ" шүлгийн уран сайхны онцлог”. “Уран зохиол судлал” цуврал, ХХIV боть, УБ., 2000. 
  13. “Ш.Сүрэнжавын уянгын дууны яруу найраг”. “Уран зохиол судлал” цуврал. ХХV боть, УБ., 2001
  14. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын онолын сэтгэлгээний хөгжил", "Монголын уран зохиолын онол, гоо зүйн судалгаа" номд. УБ., 1999
  15. “Өрнө дорнын хос ёсны зарчим, түүнийг утга зохиол судлалд хэрэглэх нь”. Шинэ шүүмж номд. УБ., 2000.
  16. “Уран зохиол дахь сайн муугийн тухай”. -“Шинэ зууны шүүмж судлал” номд. УБ., 2004. №1
  17. Ирэх цагийн урсгалыг зөрсөн соён гэгээрүүлэгч. ШУА-ийн мэдээ. УБ., 2005. Тал 29-37
  18. Баарины “Алтанморь” зохиолын уран сайхны онцлог. Дундад улс дахь монголч эрдэмтдийн анхдугаар их хурал. Хөх хот. 2005. Эмхтгэл. 
  19. “ХХ зууны монголын уран зохиолд Б.Ринчений эзлэх байр суурь”. “Уран зохиол судлал. Боть 27. Дэвтэр 7. УБ., 2005.
  20. Монголын түүхэн сэдэвт өгүүллэгийн хөгжлийн уламжлал. Олон улсын монголч эрдэмтдийн их хурал. УБ., 2006. Эмхтгэл тал 26
  21. Учиртай гурван толгой дуулалт жүжгийн хоёр эхийн уран сайхны харьцуулалт. Уран зохиол судлал. 2006, боть 28, дэвтэр 8.
  22. Шинэ зуун шинэ хандлага. Убын их сургууль. Шинэзуун. Уран сайхны шүүмжийн цуврал. УБ., 2006. №2
  23. Р.Чойномын 70 насныойд. Хэлбичиг, утга соёл. Убын их сургууль. Эрдэм шинжилгээний бичиг. №2 (1)
  24. Монгол яруу найргийн үндэсний өвөрмөц онцлог, үнэт зүйлс. Дэлхийн яруу найргийн их хурал. УБ., 2006. Эмхтгэл.
  25. Д.Нацагдоржийн яруу найраг дахь сарны өгүүлэмж, түүхэн уламжлал шинэчлэл. БНХАУ. Өвөрмонголын их сургуулийн эрдэм шинжилгээний бичиг. Гүн ухааны нийгмий ншинжлэх ухаан. 2007. Хөххот. №3
  26. Монгол яруу найргийн харьцуулсан судалгаа. БНХАУ. Монголын уран зохиол, соёлын олон улсын их хурал. Өмнөд Горлос. Эмхтгэл. 2007. тал 242. (Б.Мөнхбаярын хамт)
  27. Монгол яруу найраг нь нүүдэлчдийн соёлын үнэт өв мөн. Нүүдэлчдийн соёл иргэншлийн ертөнц. Орчин үе ба түүх. Олон улсын хурал. ОХУ. Чита. 2007. Эмхтгэл.
  28. Төрийн шагналт зохиолч О.Дашбалбарын намтар уран бүтээл. Дэлхийн яруу найргийн өдөр. Эрдэм шинжилгээний хурал. УБ., 2007
  29. “Монголын шинэхэн үеийн уран зохиолын хөгжил, үнэлэмж” Хэл бичиг, утга соёл эрдэм шинжилгээний бичиг №4 (3), YI дэвтэр. Убын Их Сургууль. 2008 он. тал 46-55
  30. “Монгол дахь Д.Нацагдорж судлал” БНХАУ, “Шилийн гол” сэтгүүл, 2009, №3
  31. “Олон улсын монголч эрдэмтдийн анхдугаар их хурлын 50 жилийн ойд зориулсан Монгол судлалын бага хурлын илтгэл” Хэл бичиг, утга соёл эрдэм шинжилгээний бичиг №5 (4), Х дэвтэр. Убын Их Сургууль. Л.Хүрэлбаатар (доктор, професор), С.Цолмон (доктор /Ph.D/, профессор), Х.Сүглэгмаа (доктор /Ph.D/, дэд профессор) нарын хамт. 2009 он. тал 76-83.
  32. “Шилжилтийн үеийн өгүүллэгийн зарим онцлог”, “Хэл зохиол судлал” сэтгүүл (2011)
  33. “Хашхираан”. МУИС-ийн Монгол Хэл Соёлын сургуулийн утга зохиолын тэнхим (2012)
  34. “Утга соёлын экологи ба монголын нэн шинэ үеийн уран зохиол” Journal of Philology and Literature. Journal of the School of Ulaanbaatar, NUM. Volume 8 (7) November 2012. XIY дэвтэр. тал 82-89
  35. Захиа бичгийн уран зохиолоос уламжилсан нэгэн зохиолын тухай. 2016. Хэл зохиол  судлал боть VIII (40).  
  36. Шинэ зууны шинийг эрэлхийлэгч, 2016 Хэл зохиол судлал боть IX (41). УБ., 2016
  37. Удиртгал. 2014 “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх-IV боть”, 3-16х 
  38. Өгүүллэг (1980-2000), 2014. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх-IV боть”, 114-144х 
  39. Тууж (1980-2000), 2014. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх-IV боть”, 152-174х
  40. Роман (1980-2000). 2014. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх-IV боть”, 185-214х
  41. Лхамсүрэнгийн Хүрэлбаатар (1980-2000), 2014. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх-IV боть”, 301-330х
  42. Далхаагийн Норов 2014. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх-IV боть”, 175-184х
  43. Жигжидийн Бямба 2014. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх-IV боть”, 215-223х
  44. Дамбын Төрбат 2014. “Монголын орчин үеийн уран зохиолын түүх-IV боть”, 224-232х
  45. “Алтан морь” зохиолын уран дүрслэлийн уламжлал шинэчлэл” “Алтан морины намтар” номын удиртгал өгүүлэл, УБ, 2014, 5-32-р тал  
  46. Монголын утга зохиол судлалд “Нацагдорж судлал”-ын эзлэх байр суурь, цаашдын зорилт, “Их зохиолч Д.Нацагдорж-Шинэ судалгаа-I” боть, УБ, 2016, 5-15-р тал
  47. “Буддын сургаал дахь “би”-гийн хоосон чанарын ойлголт ба Д.Урианхайн өгүүллэгийн “би” баатар” 2014., “МОНГОЛЫН УРАН ЗОХИОЛ- Даяаршил ба Нутагшил”, УБ, 2015, 125-139-р тал 
  48. “Захиа бичгийн уран зохиолоос уламжилсан нэгэн зохиолын тухай”. 2015. БНХАУ, Хөх хот. Өвөрмонголын Нийгмийн шинжлэх ухааны академиас зохион байгуулсан Дэлхийн монгол судлаачдын IV симпозиумын илтгэлүүдийн эмхтгэл, БНХАУ, Хөх хот, 125-137-р тал
  49. “Б.Ринченгийн монголын утга соёлын уламжлалт сэтгэлгээний хөгжилд оруулсан хувь нэмэр”,  “Дурсгалт бичгийн чуулган” ба Бямбын Ринчен. Б.Ринчен-110 жилийн ой. Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын илтгэлийн эмхэтгэл.  ШУА.Хэл зохиолын хүрээлэн.  Ред. Акад Л.Болд. Эмхэт. Б.Лхагважав. 2016 он. 25-32-р нүүрт.
  50. “Д.Цэвэгмидийн туурвил зүй ба “Хоньчин Найдан”. Академич Д.Цэвэгмидийн мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулсан эрдэм шинжилгээний хурал. 2015, “Академич Дондогийн Цэвэгмид-Дурсгалын түүвэр-I боть” УБ, 2015, 97-112-р тал
  51. ХХ зууны Монголын уран зохиолын өгүүлэмж судлалын онолын зарим асуудал (3 хх), “Монгол утга зохиолын өгүүлэмжийн судалгаа” хамтын бүтээл. Хэл зохиолын хүрээлэн, УБ, 2016, 5-35-р тал
  52. Шинэ цагийн үгийн шинжээч (0.5 хх) “Хэл зохиол судлал” сэтгүүлд, Хэл зохиолын хүрээлэн, УБ, 2016,
  53. “Ч.Лодойдамбын туурвил зүй монгол туургатны утга зохиолд нөлөөлсөн нь” Ч.Лодойдамбын 100 жилийн ойд зориулсан олон улсын хурлын эмхтгэл, УБ, 2018, 5-13-р тал
  54. “Монголын утга зохиол судлалд “Нацагдорж судлал”-ын эзлэх байр суурь, цаашдын зорилт. Убын Их Сургууль. Journal of Philology and Literature. Volume 12 (11). Fasciculus IX. тал-50-57. 2016 он
  55. “Монгол утга зохиол судлалын уламжлал ба эрдэмтэн Б.Гэрэлт” Хэл зохиол судлал, УБ, 2017
  56. “Орос-Монгол-Хятад гурван улсын соёлын харилцааны шинэ хандлага” Уб Их сургуулийн хэл бичиг, утга соёл эрдэм шинжилгээний бичиг, №12 (11). УБ, 2017
  57. “Утга зохиол судлал ба эрдэмтэн Б.Гэрэлт” (Профессор Б.Гэрэлтийн 80 насны ойд) ШУА. Хэл зохиолын хүрээлэн. “Хэл зохиол судлал” Боть Х (42) Fasc.13. УБ, 2017
  58. “Гурван улсын соёлын харилцааны нэгэн шинэ эхлэл” Убын Их Сургууль. Journal of Philology and Literature. Volume 13 (12). Fasciculus XIII. тал 70-74
  59. “Уран зохиолын үнэт зүйлсийг тодруулахад түүхэн үнэний нотолгоо зайлшгүй болох нь” (“Цогт тайж” бүтээлийн жишээн дээр) ШУА. Хэл зохиолын хүрээлэн. “Хэл зохиол судлал” Боть XI (43). Fasc.12. УБ, 2018 
  60. “ХХ зууны хүүрнэл зохиолын шинэ хандлага – Ш.Ванчаарай” Убын Их Сургууль. “Хэл бичиг, утга соёл” эрдэм шинжилгээний сэтгүүл. №14 (13). УБ, 2018

Олон улсын нэр хүнд бүхий (импакт фактортай) сэтгүүлд хэвлүүлсэн өгүүлэл

  1. “Утга соёлын экологи ба Монголын нэн шинэ үеийн уран зохиол” (Literary cultural ecology and the most recent literature in mongolia) Международный рецензируемый журнал «Eurasian science journal» (Евразийский научный журнал) №4 (61) Часть1. М.Төмөрбаатарын хамт. 2019
  2. "Хятад Монголын уран зохиолын харилцаа холбооны нэгэн асуудал" ("An issue of the mutual relations between Mongolian and Chinese literature") "Международный научно-исследовательский журнал” 10/67, том №10. М.Төмөрбаатарын хамт. 2019
  3. Khabunova E., Baigalsaikhan S., Ubushieva B. Mongolian-Oirat legend «Urdyn Ulanhongor»: preservation of the basic model of the epic plot in multi-time recordings. Oriental Studies. 2019; 46(6):1211-1219
  4. “Хөрш гурван улсын соёлын харилцааны шинэ боломжууд” (New opportunities for the three neighbor countries in their cultural affairs) Восточно Европеский Научны журнал «East European Science Journel» Volume 1. 12(52) М.Төмөрбаатарын хамт. 2019
  5. “Алтан ургийн сүүлчийн ноён, шинэ цагийн шилдэг зохиолч” (The last nobleman descent from the golden family of chinggis khaan and the best writer) Последний дворянин происходящий из золотого рода чингисхана и лучший писатель. "Международный научно-исследовательский журнал” том №4. М.Төмөрбаатарын хамт. 2020
  6. “Хятад, Монголын уран зохиолын харилцаа, холбогдох нэгэн зохиолын тухай” (“A literature work related to Chinese and Mongolian literary communication”) «Литературное произведение, связанное с Китайско-Монгольской литературной коммуникацией» «American Scientific Journal» ISSN: 2707-9864.. #55. Issue #1. М.Төмөрбаатарын хамт. In November 2021. 

">">">">

Бүтээлийн жагсаалт

    Бүтээл оруулаагүй байна

Видео сан

    Видео оруулаагүй байна