Монгол Улсын Ардын багш, Хэл бичгийн шинжлэх ухааны доктор (Sc.D), профессор, СУИС-ийн тэргүүлэх профессор
1950 оны 5 сарын 14-нд Баянхонгор
аймгийн Баянбулаг сумын нутаг “Бүлээн” хэмээх газар төрсөн.
Боловсрол:
1958-1962
онд Баянбулаг сумын бага сургууль;
1962-1968
онд Байдрагийн арван жилийн дунд сургууль;
1968-1973
онд МУИС-ийг “монгол хэл, уран зохиолын багш” мэргэжлээр төгссөн.
Ажлын
туршлага:
1973-2015
он хүртэл МУИС-д багш, тэнхимийн эрхлэгчээр 43 жил ажилласан.
1992
онд Монгол Улсын анхны ардчилсан үндсэн хуулийг хэлэлцэн батлах үед хэл
найруулгын ажлын хэсэгт;
1994
онд УИХ-аар “Монгол бичгийн үндэсний хөтөлбөр батлуулах” ажлын хэсэгт;
1996
онд “Монгол Улсын соёлын тухай хууль” болон “Төрөөс соёлын талаар баримтлах
бодлого”-ыг хэлэлцүүлэн батлуулахад мэргэжлийн ажлын хэсэгт орж тус тус
ажилласан.
2000-2004
онд УИХ-ын гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байв.
2018-2022
онд МУ-ын
Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөлийн даргаар ажиллаж
байсан.
2015 оноос СУИС-ийн Бүжгийн
урлагийн сургуулийн ардын урлаг, бүжиг судлалын профессорын багт тэргүүлэх
профессороор ажиллаж байна.
Эрдмийн зэрэг, цол:
1982 онд ОХУ-ын Москвагийн Дорно дахины судлалын институтэд Наук. рук. д-р, филологических наук проф. Н.О.Шаракшиновагийн удирдлагаар “Монгол домог зүйн дүр, утга зохиолын уламжлал” сэдвээр Хэл бичгийн дэд эрдэмтэн;
1997
онд ОХУ-ын Буриадын Нийгмийн шинжлэх ухааны институтэд “Монгол аман зохиол,
утга зохиол дахь бэлгэдэл зүйн тогтолцоо” сэдвээр Хэл бичгийн шинжлэх
ухааны доктор (Sc.D)-ын зэрэг хамгаалсан.
2018 оны 4 сард Ховд их
сургуулийн “Хүндэт доктор” цол хүртсэн.
Шагнал, урамшуулал:
1995
онд Ардын боловсролын тэргүүний ажилтан;
1999
онд Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон;
2002
онд Шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан;
2002
онд “Мөнгөн цом”-ын эзэн яруу найрагч;
2005
онд Академич Б.Ринчений нэрэмжит шагналт эрдэмтэн;
2005
онд Монгол Улсын Шинжлэх ухааны Гавьяат зүтгэлтэн;
2015 онд Франц Улсын “Palmes académiques (Эрдмийн дал
мод)” одон;
2017
оны 12 сарын 29-нд Монгол Улсын Ардын багш цол, тэмдэг зэрэг шагналаар
шагнуулсан.
Урилгын
профессороор ажилласан байдал:
1985-1987
онд Францын Парисын Дорно дахины хэл, иргэншлийн их сургуульд урилгын багшаар
ажиллаж байв.
1991,
1994 онд Францын Парисын Х их сургууль;
1993
онд АНУ-ын Кембрижийн их сургууль;
1993,
1997, 2013-2014, 2016-2017 онд Германы Боннын их сургуулийн Төв Азийн семинар
буюу одоогийн Монгол-Төвөд судлалын тэнхим;
1997,
2005 онд Францын Страсбургийн их сургууль;
2003,
2010, 2012 онд БНХАУ-ын Бээжингийн Төвийн үндэстний их сургууль;
2009
онд БНХАУ-ын Хөх нуурын үндэстний их сургууль;
2008,
2009 онд БНХАУ-ын Ланжоугийн Баруун хойд үндэстний их сургууль;
2010,
2012 онд Италийн Ромын их сургууль;
2012,
2014 онд Францын Франсау Раблегийн нэрэмжит Турын их сургууль;
2017
онд Хумболдтын их сургууль зэрэг дэлхийн олон улс оронд уригдан лекц уншиж байв.
Судалгааны чиглэл:
Монгол домог зүй, бөө мөргөл, бэлгэдэл зүй; соёл судлал; ардын урлаг; буддын шашин судлалын чиглэлээр судалгаа хийдэг.
Судалгааны бүтээл:
Нэг сэдэвт бүтээл 27, сурах бичиг 12, яруу найргийн ном 8, шүүмж, сурталчилгааны өгүүлэл 114, эрдэм шинжилгээний өгүүлэл 233-ыг гадаад, дотоодод хэвлүүлж, энэ хугацаанд 30 магистрын диплом, 20 боловсролын доктор, 1 шинжлэх ухааны докторын ажил удирдаж хамгаалуулсны зэрэгцээ, гадаад, дотоодын эрдэм шинжилгээний хуралд 181 илтгэл хэлэлцүүлсэн.
“Монгол домог зүй” хэмээх бүтээл нь Чех /1983, Хятад /1999/, Солонгос /2007/, ОХУ /2024/ зэрэг улсад олон хэлээр хэвлэгджээ.
Бүтээлийн жагсаалт
Ном, сурах бичиг, гарын авлага, зөвлөмж:
Дулам, С. (1976). Эртний дорно дахины уран зохиолын тойм.
Редактор Ж.Бадраа. Уб., 132 тал.
Дулам, С. (1977). Дундад эртний дорно дахины уран
зохиолын тойм. Уб., Мон-Өлэкс. 75 тал.
Дулам, С. (1978). Цагаан түрүү. Редактор С.Эрдэнэ. Уб., УХГ.
98 тал.
Дулам, С., Хасбаатар, Ц. (1980). Уран зохиолын онолын үүд.
Редактор Л.Түдэв. Уб., Мэргэжлийн боловсролын хорооны хэвлэл. 415 тал.
Дулам, С. (1980). Уран зохиолын онолын дээж. Уб., УХ-ийн
хэрэг эрхлэх хороо. 415 тал.
Гаадамба, Ш., Шижээ, Б., Гомбожав, Д., Гомбосүрэн, Т.,
Дулам, С. (1981). Монгол хэл бичгийн багш нарт тусламж. Уб., ШУА-ийн хэвлэл.
120 тал.
Дулам, С. (1983). Авьяас жигүүрлэх нас. Сургуулийн дунд
насныханд зориулав. Шүлгүүд. Редактор М.Чимид. Уб., Сүхбаатарын нэрэмжит
хэвлэл. 29 тал.
Дулам, С. (1985). Сэрүүн булаг. Редактор Жан.Шагдар. Уб.,
УХГ. 62 тал.
Гомбожав, Д., Дулам, С., Жамбаажамц, Д. (1985). Уран зохиол.
Дунд сургуулийн 5-р ангийн сурах бичиг. Редактор Т.Гомбосүрэн. Уб., АБЯ.
СБСНРГ. 350 тал.
Дулам, С. (1988). Уянгын учир /судлал шүүмжлэл/. Редактор
Х.Сампилдэндэв. Уб., УХГ. 156 тал.
Дулам, С. (1988). Тэнгэрийн уул. Редактор Д.Тарва. Уб., УХГ.
54 тал.
Дулам, С., Хасбаатар, Ц. (1989). Уран зохиолын тэмдэглэл.
Техник редактор Н.Бүжингаа. Уб., УХГ. 109 тал.
Дулам, С. (1989). Монгол домог зүйн дүр. Редактор С.Лочин.
Уб., Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэл. 192 тал.
Дулам, С. (1988). Цэнхэр тэрлэгт. Уб., Боловсролын яамны
сурах бичиг. 11 тал.
Түдэв, Л., Намсрай, Д., Дулам, С., Догмид, Б., Норов, Д.,
Галсан, Ч., Дашзэвэг, Ж., Дашбалбар, О. (1991). Атга шагай. Уб., 56 тал.
Дулам, С. (1991). Задын чулуу. Уб., УХГ. 85 тал.
Дулам, С. (1991). Цэнхэр тэрлэгт. Өгүүллэг. Редактор Д.Баттулга.
Уб., БЯ хэвлэх. 12 тал.
Гомбожав, Д., Дулам, С. (1992). Уран зохиол-6. Уб., БЯ-ны
сурах бичиг. 255 тал.
Дулам, С. (1992). Цагаан сарын бэлгэдэл. Редактор
Х.Нямбуу. Уб., Д.Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэх үйлдвэр. 62 тал.
Дулам, С. (1999). Зүүдний хэлмэр. Зөвлөсөн О.Дашбалбар. Уб.,
Сод пресс. 283 тал.
Дулам, С. (1999). Монгол бэлгэдэл зүй. Тэргүүн дэвтэр.
Тооны бэлгэдэл зүй. Хянасан Д.Бум-Очир. Уб., Адмон. 210 тал.
Гомбожав, Д., Дулам, С. (2000). Уран зохиол. Дунд сургуулийн
6-р ангид үзнэ. Уб., Интерпресс. 160 тал.
Дулам, С. (2000). Монгол бэлгэдэл зүй. Дэд дэвтэр.
Өнгөний бэлгэдэл зүй, зүг чигийн бэлгэдэл зүй. Хянасан Д.Бум-Очир. Уб., 217
тал.
Дулам, С. (2001). Монгол бэлгэдэл зүй. Гутгаар дэвтэр.
Дохио зангааны бэлгэдэл зүй. Хянасан Д.Бум-Очир. Уб., 219 тал.
Дулам, С. (2002). Монгол бэлгэдэл зүй. Дөтгөөр дэвтэр.
Зүүд, зөн совингийн бэлгэдэл зүй, цагийн бэлгэдэл зүй. Хянасан Д.Бум-Очир. Уб.,
295 тал.
Дулам, С., Даш, Д., Гүрсэд, Д. (2004). Баянбулаг сум 80
жил. Уб., Мөнхийн үсэг ХХК. 174 тал.
Дулам, С. (2004). Хонгор нутгийн домог тахилгат газрууд.
Уб., 134 тал.
Дулам, С. (2004). Хүрээ дөрвөн уулын тахилга, бэлгэдэл.
Уб., Мөнхийн үсэг. 150 тал.
Дулам, С. (2004). Дорно дахины уран зохиолын үүд. Эрт үеэс
дундад зуун. Хянасан Д.Нинжбадгар. Уб., 314 тал.
Дулам, С. (2006). Сэнхрэл уянга. Монголын уран зохиолын
дээжис 108 ботийн 93-р ботид хэвлэсэн. Анхны хэвлэл. Уб., 298 тал.
Дулам, С. (2006). Сэнхрэл уянга. Монголын уран зохиолын
дээжис 108 ботийн 69-р ботид хэвлэсэн. Хоёр дахь хэвлэл. Редактор Ш.Сүрэнжав.
Уб., Ботьбилэг. 319 тал.
Дулам, С., Амараа, Ж., Нандинбилэг, Г., Оюунаа, Б. (2006).
Уран зохиол 1. Сурах бичиг. Диз. Э.Бямбасүрэн, М.Мөнх-Эрдэнэ. Уб., Мөнхийн
үсэг. 257 тал.
Дулам, С. (2006). Чингис хааны төрийн бэлгэдэл. Уб., Өнгөт
хэвлэл. 287 тал.
Дулам, С. (2007). Монгол бэлгэдэл зүй I. Тооны бэлгэдэл
зүй. Уб., Битпресс хэвлэлийн газар. 294 тал.
Дулам, С. (2007). Монгол бэлгэдэл зүй II. Өнгийн бэлгэдэл
зүй, зүг чигийн бэлгэдэл зүй. Уб., Битпресс хэвлэлийн газар. 316 тал.
Дулам, С. (2007). Монгол бэлгэдэл зүй III. Дүрсийн
бэлгэдэл зүй, дохио зангааны бэлгэдэл зүй. Уб., Битпресс хэвлэлийн газар. 280
тал.
Дулам, С. (2007). Монгол бэлгэдэл зүй IV. Зүүд, зөн
совингийн бэлгэдэл зүй. Цагийн бэлгэдэл зүй. Уб., Беларусь. 233 тал.
Дулам, С., Нандинбилиг, Г. (2007). Монгол аман зохиолын
онол-1. Редактор Д.Бум-Очир. Уб., Соёмбо принтинг. 389 тал.
Ариунаа, Ш., Алтантуяа, Ц., Баянсан, Ж., Дулам, С.,
Дорждагва, Т., Долгорсүрэн, Ж., Пүрэвсүрэн, Д., Сумъяа, Б., Сэрдарам, Д.,
Түмэн, Д., Хавх, Н., Чулуунбаатар, Г., Эрдэнэтуяа, Л., Эрдэнэцэцэг, Ш., Эрик,
Т. (2008). Соёл судлалын их семинар. Уб., 143 тал.
Дулам, С., Жачин, Ч., Мэнд-Ооёо, Г., Нандинбилиг, Г.,
Оюунаа, Б. (2009). Уран зохиол. Уб., Содпресс ХХК. 178 тал.
Дулам, С. (2009). Монгол домог зүйн дүр. Уб., Битпресс.
380 тал.
Дулам, С. (2011). Чин сүзэгт Номун ханы өв соёл. Уб., 163
тал.
Дулам, С. (2011). Баянхонгорын түүх домгийн чуулган. Уб.,
163 тал.
Чоймаа, Ш., Дулам, С., Наранбаяр, П. (2011). Чөтгөрийг
дийлэгч Чагаа хүү. Уб., МН технологи ХХК. 39 тал.
Нандинбилиг, Г., Дулам, С. ба бус. (2011). Уран зохиол II.
Уб., Бест колор интернешл. 148 тал.
Дулам, С. (2013). Монгол соёл иргэншлийн утга тайлал.
Суурь судалгааны бүтээл. Тэргүүн дэвтэр. Редактор Г.Нандинбилиг. Уб., Бит пресс
ХХК. 393 тал.
Дулам, С. (2014). Чингис хааны төрийн бэлгэдэл. Уб., Бит
пресс. 294 тал.
Дулам, С. (2014). Бахархам үйлст Баянбулаг. Уб., Сод
пресс. 334 тал.
Дулам, С. (2018). Бэлгэдэл зүйн судалгаа. Эрдэм
шинжилгээний өгүүлэл. Соёл урлаг судлалын сан хөмрөг 1. Эрхэлсэн Э.Сонинтогос.
Эмхэтгэсэн Д.Нямдорж. Уб., 539 тал.
Дулам, С. (2018). Соёл, урлагийн судалгаа. Эрдэм
шинжилгээний өгүүлэл. Соёл, урлаг судлалын сан хөмрөг 2. Эрхэлсэн Э.Сонинтогос.
Эмхэтгэсэн Д.Нямдорж. Уб., 499 тал.
Дулам, С. (2018). Бурханы шашин, нийгэм, хэл шинжлэлийн
судалгаа. Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл. Соёл, урлаг судлалын сан хөмрөг 3. Эрхэлсэн
Э.Сонинтогос. Эмхэтгэсэн А.Цэнд-Аюуш. Уб., 443 тал.
Дулам, С. (2018). Домог, бэлгэдлийн ертөнц. Ярилцлагын
ном. Эмхэтгэсэн Н.Нарангэрэл. Хянасан Д.Нямдорж. Уб., Соёмбо принтинг. 320 тал.
Дулам, С. (2018). Домог зүй, бөө мөргөлийн судалгаа.
Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл. Боть 1. Эрхэлсэн Д.Заяабаатар. Эмхэтгэсэн Г.Нандинбилиг,
Д.Нямдорж. Уб., Соёмбо принтинг. 492 тал.
Дулам, С. (2018). Монгол аман зохиол, харьцуулсан аман
зохиолын судалгаа. Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл. Боть 2. Эрхэлсэн Д.Заяабаатар.
Эмхэтгэсэн Г.Нандинбилиг, А.Цэнд-Аюуш. Уб., Соёмбо принтинг. 560 тал.
Дулам, С. (2018). Монгол уран зохиолын судалгаа,
орчуулгын онол. Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл. Боть 3. Эрхэлсэн Д.Заяабаатар.
Эмхэтгэсэн С.Дашдэжид, У.Бямбаням. Уб., Соёмбо принтинг. 542 тал.
Дулам, С. (2019). Монгол наадгайн соёл. Олон улсын эрдэм
шинжилгээний хурлын илтгэлүүдийн эмхэтгэл. Уб., Линограф. 145 тал.
Дулам, С. (2020). Арвис үг. Эмхэтгэсэн С.Дашдэжид.
эрхэлсэн Д.Ринчинбумба, Д.Нямдорж. Уб., Хүннү пресс. 196 тал.
Дулам, С. (2020). Монгол домог зүйн дүр. Хянасан Д.Бум-Очир.
Уб., Битпресс. 340 тал.
Дулам, С. (2020). Монгол бэлгэдэл зүй I. Тооны бэлгэдэл
зүй. Редактор Д.Бум-Очир. Уб., Битпресс. 284 тал.
Дулам, С. (2020). Монгол бэлгэдэл зүй II. Өнгийн бэлгэдэл
зүй, зүг чигийн бэлгэдэл зүй. Редактор Д.Бум-Очир. Уб., Битпресс. 320 тал.
Дулам, С. (2020). Монгол бэлгэдэл зүй III. Дүрсийн
бэлгэдэл зүй, дохио зангааны бэлгэдэл зүй. Редактор Д.Бум-Очир. Уб., Битпресс.
208 тал.
Дулам, С. (2020). Монгол бэлгэдэл зүй IV. Зүүд, зөн
совингийн бэлгэдэл зүй. Цагийн бэлгэдэл зүй. Редактор Д.Бум-Очир. Уб., Битпресс.
219 тал.
Дулам, С., Дашдэжид, С. ба бус. (2021). Монгол соёл
иргэншил судлал. Ерөнхий суурь эзэмшихэд зориулав. Редактор Г.Нандинбилиг. Уб.,
МУИС хэвлэх үйлдвэр. 448 тал.
Дулам, С. (2024). Монгольские мифы. Уб., М Бомбора. 253
тал.
Дулам, С. (2025). Монгол соёлын тайлбар толь бичиг.
Редактор И.Даваадорж, С.Дулам. Уб., Нандир ХҮ. 1216 тал.
Хянасан бүтээл
Догмид, Б. (1986). Гал шарга. Өгүүллэг. Редактор С.Дулам.
Уб., УХГ. 115 тал.
Нарангэрэл, Н. (2010). Тийн мэдрэхүйн гуниг. Хянасан
С.Дулам. Уб., Битпресс. 111 тал.
Сарангэрэл, В. (2012). Монголчуудын заншил соёлын үндэс.
Редактор С.Байгалсайхан, С.Дулам. Уб., 448 тал.
Бүтээлийн жагсаалт
Видео сан